| تاب‌آوری امنیتی جمهوری اسلامی ایران در برابر مخاطرات محیطی نوپدید: الگوی مقاومت فعال زیست‌محیطی (افق ۱۴۱۵) |
| کد مقاله : 1438-NERS |
| نویسندگان |
|
جعفر فدائیان *، حسین جمشیدی، محسن جمشیدی ندارد |
| چکیده مقاله |
| مخاطرات محیطی نوپدید، تهدیدی ترکیبی برای امنیت ملی در قرن بیست‌ویکم محسوب می‌شوند. ایران، به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خاص، در معرض تهدیداتی است که می‌توانند به فروپاشی سرزمینی و ناامنی گسترده اجتماعی منجر شوند. این پژوهش توصیفی-تحلیلی، با استناد به اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران و جدیدترین گزارش‌های علمی بین‌المللی (۲۰۲۴-۲۰۲۵)، پنج مخاطره نوپدید با بیشترین تأثیر بر امنیت ملی را شناسایی و اولویت‌بندی کرده است: ۱) بحران آب برگشت‌ناپذیر و جنگ آبی، ۲) نشست زمین زیرساختی در کلان‌شهرها، ۳) ریزگردهای حاوی عناصر رادیواکتیو، ۴) گرمایش فراجهانی فلات ایران، و ۵) ظهور ابرعامل‌های بیماری‌زای باستانی ناشی از ذوب پرمافرست. یافته‌ها هشدار می‌دهند که در صورت ادامه روند کنونی، تا افق ۱۴۱۵، حداقل ۴۵ درصد از خاک کشور غیرقابل سکونت شده و بیش از ۶۵ میلیون نفر با مهاجرت اجباری مواجه خواهند شد. در پاسخ به این سناریو، الگوی بومی «مقاومت فعال زیست‌محیطی» مبتنی بر اندیشه دفاعی-امنیتی مقام معظم رهبری پیشنهاد شده است. این الگو در قالب شش راهبرد عملیاتی ارائه می‌شود: تشکیل قرارگاه ملی احیای سرزمینی، ایجاد یگان ویژه محیط‌زیست در نهادهای امنیتی، جنگل‌کاری جهادی ده‌میلیون هکتاری، مهاجرت معکوس برنامه‌ریزی‌شده، عملیات روانی پیش‌دستانه اقلیمی و دیپلماسی آبی تهاجمی. اجرای این الگو می‌تواند تاب‌آوری امنیتی ایران را از وضعیت «بحرانی منفعل» به «پایدار فعال» ارتقا دهد و به عنوان الگویی نوآورانه برای جهان اسلام مطرح شود. |
| کلیدواژه ها |
| : تاب‌آوری امنیتی، مخاطرات محیطی نوپدید، مقاومت فعال زیست‌محیطی، فروپاشی سرزمینی، افق ۱۴۱۵، امنیت ملی ایران. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
