راهبردهای سیاستی ارتقاء تاب‌آوری امنیتی زیر ساخت برق ایران در برابر مخاطرات محیطی و حملات فناورانه
کد مقاله : 1419-NERS
نویسندگان
سید علی موسی زاده *
چکیده مقاله
در عصر تحول دیجیتال و انقلاب صنعتی چهارم، مرز میان امنیت فیزیکی و سایبری مبهم شده و تهدیدات فناورانه به یکی از اصلی‌ترین چالش‌های امنیت ملی تبدیل شده‌اند. سیستم‌های زیست‌محیطی و زیرساخت‌های فناورانه به‌شدت به یکدیگر وابسته هستند و مخاطرات ترکیبی محیطی و دیجیتال، شبکه‌های برق کشورها را به اهداف استراتژیک برای حملات سایبری و مخرب تبدیل کرده است. این پژوهش با « نگرش کلان و راهبردی » و با تمرکز ویژه بر زیرساخت برق به عنوان ستون فقرات پایداری اجتماعی، اقتصادی و دفاعی کشور، به تحلیل سیاستی مخاطرات فناورانه و ارائه الگوی ملی تاب‌آوری فناورانه در ایران می‌پردازد. چارچوب تحلیل شامل سه محور بنیادین است: تحول مفهوم امنیت زیرساختی در پرتو فناوری‌های نوین، بازشناسی خلأهای حکمرانی فناورانه و طراحی الگویی راهبردی برای بازمهندسی سیاست انرژی و حفاظت از زیرساخت برق. یافته‌ها نشان می‌دهد تاب‌آوری فناورانه نه صرفاً محصول توسعه فنی، بلکه نتیجه تلفیقی از سیاست، فناوری و مدیریت منابع انسانی است و برای عبور از تهدیدات ترکیبی، ایران نیازمند استقرار حاکمیت فناورانه ملی است. بر اساس این تحلیل، دکترین ملی تاب‌آوری فناورانه ایران بر چهار اصل بنیادین استوار است: تمرکز فرماندهی و هدایت راهبردی ملی، تحلیل هوشمند مخاطرات و هشدار سریع، حفاظت از انرژی و زیرساخت‌های حیاتی و توسعه سرمایه انسانی و سواد فناورانه ملی. این چارچوب می‌تواند مبنای طراحی سیاست‌ها و استراتژی‌های ملی برای افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌ها و امنیت کشور باشد.
کلیدواژه ها
تاب‌آوری ملی، مخاطرات محیطی، امنیت ملی، زیرساخت برق، هوش مصنوعی، سیاست فناورانه
وضعیت: پذیرفته شده