| تغییر اقلیم در جنوبگان و ضرورت حضور ایران در این قاره |
| کد مقاله : 1418-NERS |
| نویسندگان |
|
رضا مرساق محمدی * سپاه پاسداران انقلاب اسلامی |
| چکیده مقاله |
| جنوبگان پنجمین قاره پر وسعت جهان وبه‌عنوان قاره‌ای منحصربه فرد با شرایط اقلیمی سخت، ذخایرعظیم آب شیرین، منابع بالقوه معدنی، هیدروکربوری و گونه های متنوعی از آبزیان، دردهه‌های اخیربه کانون رقابت علمی و ژئوپلتیکی قدرت‌های جهانی تبدیل شده است. حضور جمهوری اسلامی ایران در جنوبگان به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های راهبردی قرن بیست و یکم می‌تواند نقش کلیدی در تقویت منافع ملی، دستیابی به برتری علمی و تکنولوژیکی، و ارتقای جایگاه ژئوپلیتیکی کشور ایفا نماید. اگرچه ایران به عنوان سی و نهمین عضو کمیسیون علمی تحقیقات جنوبگان (SCAR) شناخته شده است، تاکنون طرح جامع و راهبردیی برای حضور دائمی و مؤثر در این قاره تدوین نگردیده است. این مقاله پژوهشی با هدف تبیین ضرورت، راهبردها و چارچوب‌های عملیاتی حضور ایران در جنوبگان انجام گرفته است. روش تحقیق، توصیفی‌تحلیلی بوده و با استفاده از نظریه‌های ژئوپلیتیک، تجزیه و تحلیل عوامل محیطی داخلی و خارجی (IFE-EFE)، و مدل‌سازی راهبردی، داده‌های مورد نیاز جمع‌آوری شدند. برای دستیابی به نظرات متخصصان، پرسشنامه‌ای شامل 50 سؤال درخصوص عوامل فناورانه، انسانی، اقتصادی، سیاسی و حقوقی حضور ایران طراحی و در میان 68 کارشناس و متخصص در حوزه‌های دفاعی، علمی، اقتصادی و سیاسی توزیع شد. یافته‌های تحقیق نشان‌دهنده این است که حضور ایران در جنوبگان از طریق احداث پایگاه تحقیقات دائمی، توسعه ظرفیت‌های دریانوردی، و مشارکت فعال در فعالیت‌های علمی بین‌المللی قابل‌تحقق است. نتایج حاصل شامل ارائه چارچوبی راهبردی سه‌لایه (فناوری و زیرساخت، سیاسی و دیپلماتیک، و فرهنگی و علمی) برای حضور جمهوری اسلامی ایران در قاره جنوبگان است. این طرح راهبردی نه تنها منافع علمی و اقتصادی کشور را محقق می‌سازد، بلکه سازوکاری قوی برای تقویت قلمروسازی ژئوپلیتیکی و ایفای نقش پیشرو ایران در نظام حکمرانی بین‌المللی جنوبگان فراهم می‌کند. هدف این مقاله، تبیین ابعاد علمی، ژئوپلتیکی، حقوقی و راهبردی حضورجمهوری اسلامی ایران درجنوبگان و ارائه چارچوبی برای ایجادپایگاه تحقیقاتی و مشارکت مؤثردر فعالیت‌های بین‌المللی مرتبط با این قاره است. نتایج کلیدی این پژوهش تعیین راهبردهای حضور و تعیین موقعیت بهینه با پایداری لرزه‌ای (فاصله ۵۰-۱۵۰ کیلومتری از گسل‌ها)، دسترسی به دریاچه‌های زیریخ و دور از طوفان‌های کاتاباتیک با امتیاز QSPM پایگاه موقت: ۴.۲/۵ و چشم‌انداز ایران به عنوان مرجع علمی نیمکره جنوبی تا افق ۱۴۱۴، هم‌راستا با سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ و سیاست‌های دریا-محور. کلیدواژگان: جنوبگان، SCAR، حضور راهبردی، ایران، ژئوپلیتیک، معاهده جنوبگان |
| کلیدواژه ها |
| جنوبگان، SCAR، حضور راهبردی، ایران، ژئوپلیتیک، معاهده جنوبگان |
| وضعیت: پذیرفته شده |
