| مروری جامع برمکانیسم‌های سمیت نانوذرات بر انسان و موجودات زنده، چالش‌ها و جهت‌گیری‌های آینده |
| کد مقاله : 1416-NERS |
| نویسندگان |
|
حمیدرضا جوادی * عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله |
| چکیده مقاله |
| چکیده کاربرد گسترده مواد در مقیاس نانو (<۱۰۰ نانومتر) در حوزه های پزشکی، الکترونیک، لوازم آرایشی و کشاورزی و ... ریشه در خواص فیزیکوشیمیایی منحصربه‌فرد آنها مانند نسبت سطح به حجم بالا و اندازه بسیار کوچک این نانودرات داردکه خصوصیاتی متفاوت از حالت بالک برای این مواد ایجاد می کند . این گستردگی کاربرد، نگرانی‌های جدی در مورد پتانسیل احتمالی سمیت آنها بر سلامت انسان، موجودات زنده، محیط زیست به دلیل انتشار ناخواسته آنها ایجاد کرده است. مکانیسم‌های کلیدی سمیت نانوذرات شامل تولید گونه‌های اکسیژن واکنش‌پذیر (ROS)، استرس اکسیداتیو، التهاب و ژنوتوکسیسیتی ناشی از نانوذرات می باشد. نانوذرات اکسید فلزی (مانند TiO₂، Ag، ZnO ) و نانومواد کربنی مانند نانولوله‌های کربنی (CNTs) و گرافن از طریق استنشاق، جذب پوستی یا بلع وارد بدن می‌شوند. در کل استنشاق این نانوذرات خطرناک است و می‌تواند به آسیب ریوی، اثرات قلبی-عروقی، نفوذ از سد خونی-مغزی و پیامدهای ژنوتوکسیک منجر شود؛ کودکان و سالمندان آسیب‌پذیری بیشتری دارند راهکارهایی شامل روش‌های سنتز سبز، اصول طراحی ایمن‌تر (safer-by-design) و نانوسنسورها برای پایش سریع برای کاهش سمیت نانوذرات می تواند مفید باشد. در نتیجه، پیشرفت نانوتکنولوژی نیازمند حفاظت همزمان از سلامت عمومی و تمامیت محیط زیستی است، در حالی که شکاف‌های پژوهشی کلیدی مانند اثرات بلندمدت و مواجهه‌های ترکیبی باید برطرف شوند. در نتیجه، این مقاله بر لزوم ادامه پیشرفت در حوزه نانوتکنولوژی همزمان با حفاظت از سلامت عمومی و محیط زیست تأکید می‌کند. همچنین شکاف‌های پژوهشی بالقوه‌ای را که باید در آینده مورد توجه قرار گیرند، شناسایی می‌نماید. |
| کلیدواژه ها |
| نانوذرات، سمیت نانوذرات، استرس اکسیداتیو، ژنوتوکسیستی، گونه اکسیژن فعال |
| وضعیت: پذیرفته شده |
