| سرمایه اجتماعی به‌عنوان مؤلفه تمدن نوین اسلامی در ارتقاء تاب‌آوری امنیتی در برابر مخاطرات محیطی؛ با ابتنا بر بیانیه گام دوم |
| کد مقاله : 1411-NERS |
| نویسندگان |
|
علیرضا رجبی * دکتری مدیریت آموزشی، پژوهشگر حوزه تربیت، آموزش و فرهنگ سازمانی، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| مخاطرات محیطی در دهه‌های اخیر به یکی از چالش‌های نوظهور امنیت ملی کشورها تبدیل شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که پدیده‌هایی نظیر کم‌آبی، تغییرات اقلیمی و تخریب محیط زیست، در صورت ضعف سازوکارهای اجتماعی و حکمرانی، می‌توانند به تهدیدی برای انسجام اجتماعی و ثبات سیاسی بدل شوند. جمهوری اسلامی ایران نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی و ویژگی‌های اجتماعی- فرهنگی، در معرض این دسته از مخاطرات قرار دارد. مسئله اصلی این پژوهش آن است که چه عواملی می‌توانند از امنیتی‌شدن مخاطرات محیطی جلوگیری کرده و تاب‌آوری امنیتی کشور را در برابر این تهدیدات افزایش دهند. این مقاله با ابتنا بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی و در چارچوب اندیشه امام خامنه‌ای(مدّظلّه‌العالی)، سرمایه اجتماعی را به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های تمدن نوین اسلامی و عامل پیشران ارتقاء تاب‌آوری امنیتی مورد بررسی قرار می‌دهد. روش پژوهش، تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی و گفتمانی منابع معتبر داخلی و خارجی است. چارچوب نظری تحقیق، تلفیقی از ادبیات سرمایه اجتماعی، نظریه امنیتی‌شدن و ادبیات تاب‌آوری با رویکردی بومی و تمدن‌محور است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سرمایه اجتماعیِ متکی بر اعتماد عمومی، مشارکت اجتماعی و استحکام رابطه ملت-حاکمیت، نقش میانجی مؤثری در مدیریت غیرامنیتی مخاطرات محیطی ایفا کرده و مانع از تبدیل آن‌ها به بحران‌های امنیتی می‌شود. نوآوری پژوهش در ارائه الگویی مفهومی است که تاب‌آوری امنیتی را نه صرفاً محصول ابزارهای سخت، بلکه حاصل تقویت سرمایه اجتماعی در چارچوب تمدن نوین اسلامی می‌داند. |
| کلیدواژه ها |
| سرمایه اجتماعی؛ مخاطرات محیطی؛ تاب‌آوری امنیتی؛ تمدن نوین اسلامی؛ بیانیه گام دوم انقلاب |
| وضعیت: پذیرفته شده |
