مرور تهدیدات و آسیب‌پذیری‌های سایبری در زیرساخت‌های حیاتی جهانی: تحلیل روندها، چالش‌ها و راهکارهای مقابله بر اساس گزارش‌های ۲۰۲۵

کد مقاله : 1409-NERS

نویسندگان

رضا یوسفی *1، محمد رستمی2، علی جلالی3، حسین الیاسی2 1پژوهشگر 2مدرس و پژوهشگر 3عضو هیئت علمی

چکیده مقاله

زیرساخت‌های حیاتی جهانی به دلیل وابستگی فزاینده به فناوری‌های دیجیتال و شبکه‌های هوشمند، در برابر تهدیدات سایبری پیچیده و هدفمند آسیب‌پذیر شده‌اند. این مطالعه یک مرور تحلیلی بر گزارش‌های معتبر منتشر شده در سال ۲۰۲۵ ارائه می‌دهد تا الگوهای تهدید، آسیب‌پذیری‌ها و راهکارهای مقابله در زیرساخت‌های حیاتی شناسایی شود. تحلیل سیستماتیک نشان می‌دهد که بازیگران تهدید شامل گروه‌های دولتی، مجرمانه، هکتیویست‌ها و تهدیدات مبتنی بر هوش مصنوعی هستند که با استفاده از ابزارها و تکنیک‌های پیشرفته به حوزه‌های انرژی، سلامت، حمل‌ونقل و مخابرات نفوذ می‌کنند و پیامدهای اقتصادی، عملیاتی و ژئوپلیتیکی قابل توجهی دارند. آسیب‌پذیری‌ها عمدتاً ناشی از سیستم‌های قدیمی، ضعف امنیتی در زنجیره تأمین و کمبود نیروی انسانی متخصص است. راهکارهای مقابله شامل پیاده‌سازی چارچوب‌های حکمرانی و استانداردهای بین‌المللی، مدیریت ریسک زنجیره تأمین، استفاده از پایش مبتنی بر هوش مصنوعی، آموزش نیروی انسانی و تقویت همکاری بین‌المللی می‌باشد. این چارچوب چندلایه، تاب‌آوری زیرساخت‌ها را افزایش داده و امکان مقابله با تهدیدات نوظهور و پیچیده را فراهم می‌کند. یافته‌های مطالعه نشان می‌دهد که حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی نیازمند رویکردی جامع، فناورانه و هماهنگ با سیاست‌های حکمرانی و توسعه منابع انسانی است و می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری راهبردی و تحقیقات آینده در حوزه امنیت سایبری باشد.

کلیدواژه ها

زیرساخت‌های حیاتی، امنیت سایبری، تهدیدات سایبری، هوش مصنوعی، تاب‌آوری سایبری، زنجیره تأمین

وضعیت: پذیرفته شده