| بیماری‌های عفونی نوظهور در تقاطع سلامت انسان، حیوان و محیط زیست: تحلیل نقش محرک‌های محیطی |
| کد مقاله : 1408-NERS |
| نویسندگان |
|
علی رضیئی * دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله اعظم |
| چکیده مقاله |
| بیماری‌های عفونی نوظهور (EIDs) به‌عنوان یکی از چالش‌های حیاتی قرن بیست‌ویکم، در فصل مشترک پیچیده سلامت انسان، حیوانات و محیط‌زیست ظهور می‌یابند. این مقاله با اتخاذ چارچوب «یک سلامت» (One Health)، وابستگی متقابل این سه حوزه را تحلیل کرده و نقش تعیین‌کننده محرک‌های محیطی را در ظهور و گسترش بیماری‌ها بررسی می‌کند. بیش از ۶۰ درصد از بیماری‌های عفونی انسان، منشأ جانوری (زئونوتیک) دارند و سهم بیماری‌های نوظهور از این دست به بیش از ۷۰ درصد می‌رسد. عواملی مانند تغییرات آب‌وهوایی، تخریب و تغییر کاربری زیستگاه‌ها، شهرنشینی شتابان و تکه‌تکه شدن اکوسیستم‌ها، تعادل طبیعی میزبان-عامل بیماری‌زا-محیط را برهم زده و با تقریب تعاملات انسان-حیات‌وحش، زمینه را برای سرریز (spillover) و گسترش عوامل بیماری‌زا فراهم می‌سازند. این تحولات، همراه با چالش‌هایی مانند مقاومت ضد میکروبی (AMR)، سیستم‌های بهداشت عمومی را در سطح جهانی تحت فشار قرار داده است. مقاله حاضر با روش مرور ساختاریافته، بر لزوم اتخاذ راهبردهای یکپارچه و مشارکتی میان‌رشته‌ای در سطوح نظارتی، پایشی و سیاست‌گذاری تأکید می‌کند. راهکارهای پیشنهادی شامل تقویت نظام‌های پایش یکپارچه (مانند پایش فاضلاب)، سرمایه‌گذاری در تحقیق درباره محرک‌های محیطی بیماری‌ها، تقویت ایمنی زیستی در تماس انسان-حیوان، و طراحی مداخلات بهداشت عمومی عادلانه‌تر با تمرکز بر جمعیت‌های آسیب‌پذیر است. نهایتاً، تحقق رویکرد «یک سلامت» مستلزم همکاری نهادینه بین بخش‌های سلامت انسان، دامپزشکی، محیط‌زیست و سیاست‌گذاران برای افزایش تاب‌آوری سلامت جهانی در برابر تهدیدات آتی است. |
| کلیدواژه ها |
| کلیدواژگان: بیماری‌های عفونی نوظهور، یک سلامت، زئونوز، محرک‌های محیطی، تغییرات آب‌وهوایی، تخریب زیستگاه، سرریز بیماری، پایش یکپارچه، مقاومت ضد میکروبی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
