بررسی کاربری های اراضی در معرض خطر سیلاب با نرم افزار HEC-HMS و HEC-RAS (حوضه پایاب کارده)

کد مقاله : 1406-NERS

نویسندگان

سید مرتضی آذری *

چکیده مقاله

افزایش توسعه شهری و روستایی باعث شده است که در حریم رودخانه‌های دائمی و فصلی، ساخت و ساز‌های مختلف و دستکاری‌های انسانی صورت پذیرد که باعث می‌گردد رفتار هیدرولوژیکی و هیدرولیکی نسبت به حوضه‌های طبیعی، غیر عادی و نامنظم باشد . در این پژوهش با استفاده از نرم افزار HEC-HMS و HEC-RAS و استفاده از سیستم GIS به پهنه‌بندی دو بعدی جریان در پایین دست سد کارده در دو حالت با در نظر گرفتن سازه سد و بدون در نظر گرفتن سازه سد جهت تعیین کاربری‌های اراضی در معرض خطر سیلاب پرداخته شد. جهت پهنه‌بندی دو بعدی جریان نیاز به هیدروگراف بارش در دوره بازگشت‌های 10، 25، 50، 100 و 200 ساله می‌باشد تا با روندیابی هیدرولوژیکی در HEC-HMS برای منطقه مورد مطالعه هیدروگراف دبی با دوره‌ بازگشت‌های مختلف محاسبه گردد. برای روندیابی با در نظر گرفتن سازه سد نیاز به روندیابی مخزن سد می‌باشد که با استفاده از قابلیت‌های نرم افزار HEC-HMS این کار فراهم گردیده است. نتایج نشان داد که تلفیق دو نرم افزار HEC-HMS و HEC-RAS جهت شبیه‌سازی سیلاب مناسب است. مساحت پهنه‌های سیلابی برای دوره بازگشت‌های مختلف برای حالت بدون در نظر گرفتن سازه سد به ترتیب 05/102، 19/102، 76/101، 35/106 و 54/108 هکتار است. در دوره بازگشت 25 ساله بدون در نظر گرفتن سازه سد، بیش‌ترین کاربری که دچار آب گرفتگی می‌شود کاربری باغی با مساحت 32/73 هکتار است. پس از آن کاربری کشاورزی با مساحت 36/11 هکتار، کاربری بایر 2/4 هکتار، کاربری مسیر 9/1 هکتار، کاربری تاکستان 27/0 هکتار، کاربری آموزشی 009/0 هکتار و کاربری مسکونی 009/0 هکتار دچار آب گرفتگی می‌شوند. هم‌چنین کاربری‌های دامداری و مذهبی دچار آب گرفتگی نمی‌شوند. با در نظر گرفتن سازه سد مساحت پهنه‌های سیلابی به ترتیب 20/69، 23/70، 37/70، 10/72 و 36/72 هکتار است. در دوره بازگشت 25 ساله با در نظر گرفتن سازه سد، 1/49 هکتار از اراضی باغی، 64/7 هکتار اراضی کشاورزی، 11/3 هکتار اراضی بایر، 7/1 هکتار اراضی مسیر، 007/0 هکتار اراضی مسکونی دچار سیلاب می‌شوند. در این حالت اراضی تاکستان، آموزشی، مذهبی و دامداری دچار سیلاب نمی‌شوند.

کلیدواژه ها

پهنه بندی دو بعدی سیلاب، تعیین کاربری اراضی، GIS ،HEC-HMS،HEC-RAS

وضعیت: پذیرفته شده