| ابعاد حقوقی ارتقای تاب‌آوری امنیت ملی در برابر مخاطرات محیطی با رویکرد مقاومت مثبت |
| کد مقاله : 1396-NERS |
| نویسندگان |
|
نوید الهوئی1، مهدی جبلی *2 1پژوهشگر داعا 2هئست علمی دانشگاه عالی دفاع ملی |
| چکیده مقاله |
| مخاطرات محیطی در دهه‌های اخیر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تهدیدات نوظهور علیه امنیت ملی شناخته می‌شوند؛ تهدیداتی که نه‌تنها ابعاد زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی دارند، بلکه می‌توانند بنیان‌های ثبات و انسجام ملی را نیز تحت‌تأثیر قرار دهند. در چنین شرایطی، مفهوم «تاب‌آوری» به‌عنوان شکلی از مقاومت مثبت و فعال، جایگزین رویکردهای صرفاً واکنشی در نظام‌های حکمرانی شده است. تاب‌آوری امنیت ملی به معنای توانایی نظام حقوقی، نهادی و مدیریتی کشور در پیشگیری، کاهش آثار، سازگاری و بازیابی کارکردهای حیاتی در برابر مخاطرات محیطی است. این پژوهش با رویکردی حقوقی و تحلیلی به بررسی ابعاد و الزامات حقوقی ارتقای تاب‌آوری امنیت ملی در مواجهه با مخاطرات محیطی می‌پردازد و تلاش دارد جایگاه اصولی همچون پیشگیری، مسئولیت حاکمیتی، مدیریت ریسک، عدالت زیست‌محیطی و پایداری را در قالب نظام حقوق عمومی تبیین نماید.یافته‌های نظری پژوهش نشان می‌دهد که تقویت تاب‌آوری امنیت ملی مستلزم تحول در سیاست‌گذاری حقوقی، ایجاد الزامات نهادی، شفافیت مسئولیت‌ها، توسعه حقوق محیط‌زیست، و تقویت مشارکت اجتماعی است. همچنین، رویکرد مقاومت مثبت اقتضا می‌کند که نظام حقوقی از سطح واکنش اضطراری به سطح برنامه‌ریزی پیش‌دستانه، آینده‌پژوهی و توانمندسازی ساختارهای حکمرانی ارتقا یابد. در نهایت، نتیجه‌گیری آن است که نهادینه‌سازی تاب‌آوری در چارچوب حقوق عمومی می‌تواند به کاهش آسیب‌پذیری‌های ملی و افزایش پایداری امنیتی در برابر مخاطرات محیطی منجر شود.تقویت امنیت ملی و نقش آن در مدیریت مخاطرات محیطی و تقویت امنیت ملی کشور نیز عمل می‌نماید. |
| کلیدواژه ها |
| تاب‌آوری امنیت ملی،مخاطرات محیطی،مقاومت مثبت،حکمرانی امنیتی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
