| تحلیل اثرات فرونشست زمین بر نظم و امنیت شهری: مورد مطالعه مناطق جنوبی شهر تهران |
| کد مقاله : 1388-NERS |
| نویسندگان |
|
داود امینی *، حافظ مهدنژاد دانشیار گروه جغرافیا دانشگاه سیّدجمال الدین اسدآبادی |
| چکیده مقاله |
| فرونشست زمین به عنوان یکی از جدی‌ترین مخاطرات زمین‌شناسی در مناطق شهری، تأثیرات عمیقی بر نظم و امنیت شهری دارد. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل ابعاد مختلف اثرات فرونشست زمین بر امنیت شهری در مناطق جنوبی تهران انجام شده است. روش پژوهش کیفی بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 20 متخصص جمع‌آوری شده است. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی انجام شد. بر اساس تحلیل داده‌بنیاد، مجموع کدهای باز شناسایی‌شده در پنج کد گزینشی مختلف برابر با 161 کد است. فرونشست زمین در مناطق جنوبی شهر تهران یک پدیده پیچیده و چندبعدی است؛ چنان چه، علل اصلی فرونشست زمین با 44 کد باز (33/27 درصد) بیشترین وزن را در میان دسته‌بندی‌ها دارد. این موضوع نشان‌دهنده اهمیت عوامل انسانی مانند استخراج بی‌رویه آب‌های زیرزمینی، توسعه شهری بی‌رویه و ساخت‌وسازهای غیراصولی در بروز این پدیده است. از سوی دیگر، تأثیرات فیزیکی فرونشست و پیامدهای اجتماعی-اقتصادی و امنیتی هر کدام دارای 29 کد باز (01/18 درصد) هستند، که بیانگر این است که اثرات فرونشست تنها به خرابی ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها محدود نمی‌شود، بلکه شامل تغییرات عمیق در ساختار اجتماعی، اقتصادی و امنیتی نیز می‌شود. پیامدهای نظامی و امنیتی با 26 کد باز (15/16 درصد) نیز نقش مهمی در تحلیل این پدیده ایفا می‌کنند. این دسته شامل آسیب به زیرساخت‌های نظامی، اختلال در عملیات انتظامی و کاهش ظرفیت دفاعی است، که نشان‌دهنده اهمیت فرونشست زمین به‌عنوان یک تهدید امنیتی است. در نهایت، راهکارهای مدیریتی و فناوری‌های نوین با 33 کد باز (50/20 درصد)، نشان‌دهنده توجه پژوهشگران به ارائه راهکارهای علمی و عملی برای مقابله با این چالش است. در مجموع، این تحلیل نشان می‌دهد که فرونشست زمین در مناطق جنوبی تهران تنها یک مسئله طبیعی نیست، بلکه پیامدهای گسترده‌ای در ابعاد فیزیکی، اجتماعی-اقتصادی و نظامی دارد. مدیریت این بحران نیازمند رویکردی یکپارچه و مشارکتی است که شامل برنامه‌ریزی شهری، مدیریت منابع آب و اقدامات نظامی و امنیتی باشد. |
| کلیدواژه ها |
| فرونشست زمین، امنیت شهری، ، منابع آب زیرزمینی، زیرساخت‌های حیاتی، مناطق جنوبی تهران |
| وضعیت: پذیرفته شده |
