| بررسی مخاطرات ناشی از تغییر اقلیم و تهدیدات امنیت زیست‌محیطی در جنوب ایران با تأکید بر تقویت تاب‌آوری |
| کد مقاله : 1380-NERS |
| نویسندگان |
|
مصیب شیرانی *1، نصرت اله اسماعیلی2، خدایار عبدالهی3، حمید بارگاهی4 1کار شناسی محیط زیست معاونت عمرانی سازمان منطقه آزاد کیش 2استادیار مهندسی محیط زیست دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین دانشگاه شهرکرد 3دانشیارمهندسی طبیعت دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین دانشگاه شهرکرد 4کارشناس عالی رتبه سازمان شیلات ایران |
| چکیده مقاله |
| تغییر اقلیم به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های قرن بیست‌ویکم، فراتر از یک مسئله زیست‌محیطی، به تهدیدی چندبعدی برای امنیت انسانی و زیست‌محیطی تبدیل شده است. مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان، از جمله جنوب ایران، به‌دلیل ویژگی‌های اقلیمی، فشار فزاینده بر منابع طبیعی و وابستگی معیشتی به دریا، آب و خاک، بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر این پدیده تجربه می‌کنند. شواهد اقلیمی نشان می‌دهد که جنوب ایران طی دهه‌های اخیر با افزایش دمای متوسط، کاهش بارندگی مؤثر، تشدید خشکسالی‌های طولانی‌مدت و تخریب اکوسیستم‌های حساس ساحلی و بیابانی مواجه بوده است. این تحولات، علاوه بر پیامدهای مستقیم محیط‌زیستی، از طریق مسیرهایی مانند ناامنی آب و غذا، تضعیف معیشت‌های محلی، مهاجرت‌های اقلیمی و افزایش فشار بر نهادهای حکمرانی، تهدیدات جدی برای امنیت زیست‌محیطی و ثبات اجتماعی منطقه ایجاد کرده‌اند. در چنین شرایطی، رویکردهای سنتی و واکنشی مدیریت بحران، کارایی لازم برای مواجهه با مخاطرات پیچیده و درهم‌تنیده اقلیمی را ندارند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از گزارش‌های علمی معتبر بین‌المللی و مطالعات تجربی داخلی، به بررسی مخاطرات ناشی از تغییر اقلیم و تهدیدات امنیت زیست‌محیطی در جنوب ایران می‌پردازد. تمرکز اصلی پژوهش بر تبیین نقش تاب‌آوری اقلیمی در ابعاد زیست‌محیطی، اجتماعی و نهادی به‌عنوان راهبردی مؤثر برای کاهش آسیب‌پذیری و ارتقای امنیت زیست‌محیطی است. نتایج نشان می‌دهد که بدون سرمایه‌گذاری هدفمند در تقویت تاب‌آوری، مخاطرات اقلیمی می‌توانند به تهدیدات ساختاری امنیتی تبدیل شده و روند توسعه پایدار منطقه را با چالش جدی مواجه سازند. |
| کلیدواژه ها |
| کلیدواژه‌ها: تغییر اقلیم، امنیت زیست‌محیطی، تاب‌آوری، جنوب ایران، خشکسالی، بیابان‌زایی، CMIP6 |
| وضعیت: پذیرفته شده |
