| «کاهش منابع آبی و پیامدهای ژئوپلیتیکی و تأثیر آن بر امنیت ملی» |
| کد مقاله : 1378-NERS |
| نویسندگان |
|
محسن رادمهر * مربی و پژوهشگر دانشگاه امام حسین (ع) |
| چکیده مقاله |
| بحران منابع آب در ایران یکی از چالش‌های اساسی زیست‌محیطی، اجتماعی و امنیتی کشور است. کاهش منابع آب سطحی و زیرزمینی، افت کیفیت آب، خشکی تالاب‌ها و رودخانه‌ها و سوءمدیریت منابع آب، اثرات گسترده‌ای بر امنیت ملی، انسجام اجتماعی و توسعه پایدار کشور گذاشته است. این پژوهش با روش این مقاله با رویکرد توصیفی - پیمایشی و در عین حال ترکیبی (کمی ـ کیفی) به بررسی روند کاهش منابع آب، افت آب‌های زیرزمینی، تأثیرات بحران آب بر تنش‌های سیاسی و اجتماعی و پیامدهای آن برای امنیت ملی می‌پردازد. همچنین نقش مدیریت و حکمرانی پایدار در کاهش اثرات بحران آب و ارتقای بهره‌وری منابع مورد تحلیل قرار گرفته است. حجم نمونه آماری پژوهش بر اساس حد اشباع نظری برابر 15 نفر بوده که از میان صاحب‌نظران، خبرگان دانشگاهی و دست‌اندرکاران حوزه آب و ژئوپلتیک انتخاب شده‌اند. برای جمع‌آوری اطلاعات علاوه بر استفاده از منابع اطلاعاتی و کتابخانه‌ای از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در محیط نرم‌افزارMAXQDA و براساس روش تحلیل محتوا انجام گرفت. برای سنجش روایی پرسشنامه از روش لاوشه و با استفاده از کمیته نخبگانی این حوزه استفاده شد و برای تعین پایایی از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد که نتیجه آن 82/0بود و مورد تائید قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فقدان حکمرانی مشارکتی، ضعف قوانین و مقررات، پراکندگی نهادهای مسئول و عدم استفاده از فناوری‌های نوین، شدت بحران آب و پیامدهای آن را تشدید کرده است. در مقابل، حکمرانی شفاف، اصلاح الگوی مصرف، آموزش عمومی، بهره‌گیری از فناوری و مشارکت جوامع محلی، راهکارهای مؤثری برای کاهش پیامدهای بحران آب بر امنیت ملی و اجتماعی ارائه می‌دهد. |
| کلیدواژه ها |
| بحران آب، امنیت ملی، حکمرانی آب، مدیریت منابع آب، اثرات اجتماعی، ایران |
| وضعیت: پذیرفته شده |
