| نقش پدافند غیرعامل در توسعه شهرها پس از خرابی‌های جنگ: از تاب‌آوری کالبدی تا امنیت پایدار شهرها |
| کد مقاله : 1376-NERS |
| نویسندگان |
|
ایمان الهی *1، محدثه فاطمی2 1کارشناس ارشد طراحی شهری،دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد،ایران 2کارشناس معماری،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد مشهد |
| چکیده مقاله |
| بازسازی شهرهای آسیب‌دیده از جنگ، فرایندی پیچیده و چندبعدی است که صرفاً به احیای کالبد فیزیکی محدود نمی‌شود، بلکه مستلزم توجه هم‌زمان به ابعاد امنیتی، اجتماعی، اقتصادی و هویتی شهر است. تجربه‌های جهانی و داخلی نشان می‌دهد که نادیده‌گرفتن ملاحظات ایمنی و آینده‌نگر در بازسازی شهرهای پساجنگ، می‌تواند منجر به بازتولید آسیب‌پذیری‌ها، تشدید نابرابری‌های فضایی و کاهش تاب‌آوری شهری در برابر تهدیدهای نوظهور شود. در این میان، پدافند غیرعامل به‌عنوان مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه، غیرمسلحانه و کم‌هزینه، نقش مهمی در کاهش ریسک، حفاظت از جان شهروندان و تضمین تداوم عملکردهای حیاتی شهر ایفا می‌کند. این مقاله با رویکردی تحلیلی–مروری، به بررسی نقش و جایگاه پدافند غیرعامل در توسعه و بازسازی شهرها پس از خرابی‌های جنگ می‌پردازد و تلاش می‌کند چارچوبی مفهومی برای تلفیق اصول پدافند غیرعامل با شهرسازی پساجنگ ارائه دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ادغام اصولی نظیر مکان‌یابی ایمن کاربری‌های حساس، پراکندگی منطقی جمعیت و عملکردها، طراحی کالبدی مقاوم و انعطاف‌پذیر، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و ارتقای مشارکت و آگاهی شهروندان، می‌تواند به‌طور معناداری تاب‌آوری کالبدی و اجتماعی شهرهای پساجنگ را افزایش دهد. همچنین مرور تجارب بازسازی شهرهایی مانند بیروت، موصل و شهرهای جنگ‌زده ایران بیانگر آن است که موفقیت در بازسازی زمانی حاصل می‌شود که میان سرعت عمل، کیفیت فضایی، امنیت پایدار و مشارکت اجتماعی تعادل برقرار گردد. در نهایت، مقاله نتیجه می‌گیرد که بازسازی پس از جنگ فرصتی راهبردی برای گذار از «بازسازی صرف» به «بازآفرینی تاب‌آور و ایمن» است و نهادینه‌سازی اصول پدافند غیرعامل در برنامه‌ریزی و طراحی شهری، شرط اساسی تحقق امنیت پایدار شهرها به شمار می‌آید. |
| کلیدواژه ها |
| پدافند غیرعامل، شهرسازی پساجنگ، تاب‌آوری شهری، امنیت پایدار |
| وضعیت: پذیرفته شده |
