تحلیل مخاطرات محیطی و الزامات تاب‌آوری امنیتی: یک مطالعه مروری–تحلیلی
کد مقاله : 1321-NERS
نویسندگان
محمد عرفان رحمانیان کوشککی *
. دانشجوی کارشناسی ناپیوسته کامپیوتر گروه دفاع سایبری و فناوری اطلاعات دانشکده علوم و مهندسی دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع)
چکیده مقاله
در دهه‌های اخیر، تشدید و پیچیدگی مخاطرات محیطی شامل بلایای طبیعی، تغییرات اقلیمی، تخریب اکوسیستم‌ها و بحران‌های محیط‌زیستی، به‌عنوان یکی از متغیرهای کلیدی تأثیرگذار بر امنیت و پایداری نظام‌های انسانی و نهادی مطرح شده است. این مخاطرات، در صورت ضعف ظرفیت‌های حکمرانی و مدیریت ریسک، می‌توانند منجر به بروز ناپایداری، اختلال در کارکرد زیرساخت‌های حیاتی و تضعیف امنیت ملی شوند. در این چارچوب، مفهوم تاب‌آوری امنیتی به‌عنوان یک رویکرد بین‌رشته‌ای، بر ارتقای توان پیش‌بینی، جذب، انطباق و بازیابی نظام‌های امنیتی در مواجهه با شوک‌های محیطی تأکید دارد.
هدف این مقاله، تحلیل مخاطرات محیطی و تبیین الزامات تحقق تاب‌آوری امنیتی با اتکا بر یک مطالعه مروری–تحلیلی است. پژوهش حاضر با استفاده از روش مرور تحلیلی منابع، به بررسی نظام‌مند مطالعات علمی معتبر داخلی و خارجی پرداخته و روندهای غالب، چارچوب‌های مفهومی و چالش‌های ساختاری موجود در پیوند میان امنیت و محیط‌زیست را شناسایی می‌کند.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نارسایی در حکمرانی چندسطحی، فقدان رویکردهای یکپارچه مدیریت ریسک، و ضعف در بومی‌سازی الگوهای تاب‌آوری، از مهم‌ترین موانع ارتقای تاب‌آوری امنیتی در برابر مخاطرات محیطی محسوب می‌شوند. در نهایت، مقاله بر ضرورت اتخاذ سیاست‌های امنیتی مبتنی بر تاب‌آوری و تقویت هم‌افزایی نهادی تأکید می‌کند.
کلیدواژه ها
مخاطرات محیطی / تاب‌آوری امنیتی / مدیریت ریسک / حکمرانی چندسطحی
وضعیت: پذیرفته شده