| سامانه‌های هشدار سریع و رصد زیستی ضرورت راهبردی در امنیت زیستی ایران |
| کد مقاله : 1316-NERS |
| نویسندگان |
|
محمدرضا نورانی * دانشگاه بقیه ا..(عج) |
| چکیده مقاله |
| در عصر مخاطرات پیچیده و نوظهور، سامانه‌های هشدار سریع و رصد زیستی به‌عنوان اجزای کلیدی در معماری امنیت سلامت و امنیت ملی کشورها شناخته می‌شوند. این سامانه‌ها با هدف شناسایی زودهنگام تهدیدات بیولوژیکی، پایش مستمر عوامل بیماری‌زا و ارائه اطلاعات به‌موقع برای تصمیم‌گیران طراحی شده‌اند و نقش بنیادینی در کاهش زمان واکنش، محدودسازی گسترش بیماری‌ها و پیشگیری از فروپاشی نظام سلامت ایفا می‌کنند. تجربه همه‌گیری کووید-۱۹ نشان داد که کشورهایی با زیرساخت‌های قوی رصد زیستی توانستند موج‌های اولیه بیماری را سریع‌تر شناسایی کرده و اقدامات کنترلی مؤثرتری اتخاذ کنند، در حالی که فقدان این زیرساخت‌ها با تأخیر در تشخیص و افزایش مرگ‌ومیر همراه بود. این مقاله با مرور ادبیات جهانی و نمونه‌های موفق بین‌المللی، اجزای اصلی سامانه‌های هشدار سریع زیستی شامل پایگاه‌های داده اپیدمیولوژیک، حسگرهای محیطی و زیستی، شبکه آزمایشگاه‌های مرجع، مراکز تحلیل داده و پروتکل‌های ارتباطی بین‌سازمانی را معرفی می‌کند. همچنین، خلأهای موجود در ایران از جمله نبود سامانه ملی یکپارچه، ناهماهنگی نهادی و ضعف در تبادل داده‌های زیستی مورد بررسی قرار گرفته است. در کنار این چالش‌ها، ظرفیت‌های بومی ایران در حوزه ایمنی غذا و شبکه آزمایشگاه‌ها به‌عنوان نقاط قوت مطرح شده‌اند که می‌توانند پایه‌ای برای توسعه سامانه‌های هشدار سریع در حوزه بیماری‌های واگیردار باشند. نتیجه‌گیری مقاله بر ضرورت طراحی و استقرار سامانه‌های هشدار سریع و رصد زیستی به‌عنوان یک اولویت ملی تأکید دارد. بهره‌گیری از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء و الگوریتم‌های پیش‌بینی، همراه با سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های آزمایشگاهی و تدوین پروتکل‌های ارتباطی استاندارد، می‌تواند تاب‌آوری زیستی ایران را در برابر تهدیدات طبیعی و عمدی به‌طور چشمگیری افزایش دهد. |
| کلیدواژه ها |
| کلیدواژه‌ها: سامانه‌های هشدار سریع زیستی، رصد زیستی، امنیت سلامت، همه‌گیری کووید-۱۹، ایران، شبکه آزمایشگاه‌ها، هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء، تاب‌آوری ملی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
