| واکاوی مسائل محیطی رودخانه‌های مرزی ایران از دیدگاه انتظامی- امنیتی |
| کد مقاله : 1303-NERS |
| نویسندگان |
|
مجید کریمی1، ابراهیم قربانی *2 1استادیار گروه مبارزه با مواد مخدر دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، تهران، ایران*********** فرمانده دانشگاه جامع علوم انتظامی امین 2دانشجوی دکتری تخصصی رشته جرم یابی دانشگاه جامع علوم انتظامی امین |
| چکیده مقاله |
| رودخانه‌های مرزی ایران با بیش از ۱۹۱۸ کیلومتر طول، همزمان منبع حیاتی آب و کانون بالقوه بی‌ثباتی امنیتی هستند. هدف این پژوهش، واکاوی نظام‌مند مسائل محیطی این رودخانه‌ها از دیدگاه انتظامی-امنیتی و ارائه شبکه مفهومی جامع تهدیدات بود. پژوهش با رویکرد کیفی و ماهیت اکتشافی انجام شد. ابتدا ۷۶ منبع علمی معتبر (۱۳۹۰-۱۴۰۳) از پایگاه‌های داخلی و بین‌المللی با روش تحلیل محتوای کیفی در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی بررسی شدند. سپس شبکه مفاهیم اولیه در گروه کانونی با حضور ۷ متخصص حوزه آب، محیط‌زیست و امنیت مرزی اعتبارسنجی، اصلاح و توسعه یافت. تحلیل با نرم‌افزار MAXQDA و به‌صورت مکمل با ابزارهای هوش مصنوعی (NLTK، spaCy، Scikit-learn، TensorFlow) انجام شد تا دقت و پایایی افزایش یابد. از ترکیب تحلیل محتوا و گروه کانونی، ۶۱ کد نهایی استخراج و در ۱۵ مقوله فرعی و ۷ طبقه اصلی سازماندهی شد: ۱) تهدیدات محیطی و اکولوژیک، ۲) مخاطرات اجتماعی-اقتصادی و پیامدهای انتظامی، ۳) تنش‌های هیدروپولیتیکی و ژئوپلیتیکی، ۴) تأثیرات اقلیمی بر وضعیت اجتماعی-اقتصادی مرزنشینان، ۵) چالش‌های حقوقی و بین‌المللی، ۶) چالش‌های مدیریتی مرزی، ۷) چالش‌های فنی و فناوری. نتایج نشان داد که آلودگی، تغییرات مورفولوژیک و کاهش جریان آب به‌طور مستقیم به مهاجرت اجباری، فقر، بزه‌کاری، قاچاق و تضعیف کنترل مرزی منجر می‌شود. مسائل محیطی رودخانه‌های مرزی ایران یک تهدید ترکیبی چندلایه برای امنیت انتظامی-ملی است که تنها با رویکرد یکپارچه محیطی-امنیتی قابل مدیریت است. احیای اکولوژیک و تأمین معیشت پایدار مرزنشینان پیش‌نیاز امنیت واقعی مرزهای رودخانه‌ای محسوب می‌شود. |
| کلیدواژه ها |
| رودخانه‌های مرزی، مسائل محیطی، امنیت انتظامی، هیدروپولیتیک، تحلیل محتوای کیفی، گروه کانونی، امنیت ملی ایران |
| وضعیت: پذیرفته شده |
