| واکاوی مخاطرات هیدرولوژیک ناشی از زوال ذخایر استراتژیک برف و تشدید فرین‌های بارشی در استان کرمانشاه (1403-1405) |
| کد مقاله : 1290-NERS |
| نویسندگان |
|
گلاله غفاری *، جاهده تکیه خواه، رضا چمن پیرا لرستان، خرم آباد، میدان پلیس، خیابان کشاورز، باغ کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان |
| چکیده مقاله |
| تغییر اقلیم و پدیده گرمایش جهانی به شکلی بنیادین موجب دگرگونی رژیم بارش از فاز جامد به مایع شده است که این امر امنیت پایدار منابع آب را در مناطق کوهستانی و راهبردی نظیر استان کرمانشاه با چالش‌های جدی مواجه می‌سازد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل دقیق مخاطرات هیدرولوژیک برخاسته از زوال ذخایر برف و تشدید بارش‌های فرین در بازه میان‌مدت 1403-1405 تدوین شده است تا از این طریق، پارادوکس پیچیده افزایش مجموع بارش در کنار کاهش ذخایر ماندگار آبی تبیین گردد. در مسیر دستیابی به اهداف این مطالعه، از خروجی‌های مدل گردش عمومی جو MRI-CGCM3 تحت سناریوی انتشار متوسط RCP4.5 بهره گرفته شده است. داده‌های استخراج شده پس از انجام فرآیند ریزمقیاس‌نمایی، جهت تحلیل شاخص‌های هیدروکلیماتیک کلیدی شامل مجموع بارش سالانه، روزهای پربارش با آستانه بزرگتر یا مساوی 25mm، ضریب تغییرات CV و مدل‌سازی اختصاصی بارش جامد Snowfall در دو سال آبی متوالی مورد واکاوی قرار گرفتند. تحلیل‌های محاسباتی حاکی از آن است که مجموع بارش سالانه در سال آبی 1404-1405 با افزایشی 39/50 درصدی نسبت به دوره پیشین، به رقم 76/610 میلی‌متر خواهد رسید. علی‌رغم این افزایش کمی در کل بارش، تعداد روزهای برفی با ریزش چشمگیر 74 درصدی از 23 روز به تنها 6 روز تقلیل یافته و حجم معادل برف نیز از 107 به 9/44 میلی‌متر کاهش می‌یابد. علاوه بر این، افزایش تعداد روزهای پربارش به 4 روز و ثبت ضریب تغییرات CV بالاتر از 100 درصد، به وضوح نشان‌دهنده ناپایداری مفرط و تغییر ماهیت رژیم بارشی منطقه است. یافته‌های نهایی این پژوهش تایید می‌کنند که استان کرمانشاه با بحران زوال ذخایر برفی و تبدیل زودهنگام آن‌ها به سیلاب‌های ناگهانی زمستانه روبه‌رو است. جابجایی بازه اوج بارش به ماه ژانویه با سهم 6/46 درصدی در سال دوم و کاهش 73 درصدی نسبت برف به باران، بازنگری استراتژیک در شیوه مدیریت مخازن سدها و اصلاح الگوهای پدافند غیرعامل استان را به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر مبدل کرده است. |
| کلیدواژه ها |
| تغییر اقلیم، مخاطرات هیدرولوژیک، استان کرمانشاه، زوال برف، فرین‌های بارشی، امنیت ملی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
