بررسی نقش حکمرانی محیطی در کاهش تهدیدات امنیتی ناشی از آسیب‌های اجتماعی (مطالعه موردی شهرداری اهواز) The Role of Environmental Governance in Reducing Security Threats Arising from Social Harms (A Case Study of the Municipality of Ahvaz Metropolis)

کد مقاله : 1276-NERS

نویسندگان

مسلم صفایی مقدم *1، سیدمجتبی حسینی2 1کارمند شهرداری اهواز 2ندارد

چکیده مقاله

در دهه‌های اخیر، مفهوم امنیت ملی از چارچوب‌های صرفاً نظامی و سخت‌محور فراتر رفته و ابعاد اجتماعی، محیطی و مدیریتی را نیز دربرگرفته است. در این میان، آسیب‌های اجتماعی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منشأهای تهدیدات نرم امنیتی، ارتباطی مستقیم با کیفیت حکمرانی محیطی و مدیریت شهری دارند. شهرها، به‌ویژه کلان‌شهرها، به دلیل تمرکز جمعیت، تنوع اجتماعی و فشارهای اقتصادی و محیطی، بستر اصلی بروز این نوع تهدیدات محسوب می‌شوند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش حکمرانی محیطی در کاهش تهدیدات امنیتی ناشی از آسیب‌های اجتماعی، به‌صورت مطالعه موردی بر عملکرد شهرداری کلان‌شهر اهواز تمرکز دارد. اهواز به‌عنوان شهری راهبردی با ویژگی‌های خاص اقلیمی، زیست‌محیطی، اقتصادی و جمعیتی، با چالش‌هایی نظیر حاشیه‌نشینی، نابرابری فضایی، ضعف زیرساخت‌ها، آلودگی محیطی، تنوع قومی و ناکارآمدی‌های مدیریتی مواجه است که در صورت تداوم، قابلیت تبدیل‌شدن به تهدیدات امنیتی نرم را دارند. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با استفاده از روش اسنادی، گزارش‌های رسمی و تحلیل سیاستی انجام شده است. در تحلیل‌ها، میان مواردی که ناشی از قصور مستقیم شهرداری است و مواردی که ماهیت فرابخشی دارند، تفکیک صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ضعف در حکمرانی محیطی، شفافیت نهادی، عدالت فضایی، مشارکت‌پذیری و شایسته‌سالاری مدیریتی، به کاهش سرمایه اجتماعی و افزایش احساس ناامنی منجر می‌شود. در مقابل، تقویت حکمرانی محیطی می‌تواند به‌عنوان ابزاری پیشگیرانه، نقش مؤثری در کاهش تهدیدات نرم امنیتی و ارتقای امنیت اجتماعی و ملی ایفا کند.

کلیدواژه ها

حکمرانی محیطی، مدیریت شهری، آسیب‌های اجتماعی، امنیت ملی، تاب‌آوری اجتماعی، شهرداری اهواز

وضعیت: پذیرفته شده