تحلیل ریسک سرریز سد تحت سناریوهای تغییر اقلیم با رویکرد زیرساخت‌های حیاتی
کد مقاله : 1253-NERS
نویسندگان
ایمان رفعتی نیا *، بهزاد نادعلی پور، مرتضی نجفی، آیت بیرانوند
قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء (ص) – هلدینگ تخصصی نیرو – موسسه ایستاب
چکیده مقاله
تغییر اقلیم با افزایش فراوانی و شدت بارش‌های حدی و سیلاب‌های ناگهانی، ریسک سرریز سدها را به‌عنوان یکی از مخاطرات کلیدی زیرساختی تشدید می‌کند. هدف این پژوهش ارائه یک چارچوب کمّی برای تحلیل ریسک سرریز سد تحت سناریوهای اقلیمی آینده و تبیین پیامدهای آن بر زیرساخت‌های حیاتی است. در چارچوب پیشنهادی، سناریوهای اقلیمی به ورودی‌های هیدرولوژیکی تبدیل شده و با مدل‌سازی بارش–رواناب، دبی‌های اوج محتمل استخراج می‌شود. سپس با ارزیابی ظرفیت عبوردهی سرریز و سیاست بهره‌برداری مخزن، احتمال سرریز محاسبه و با شبیه‌سازی هیدرولیکی، پهنه‌بندی سیلاب پایین‌دست انجام می‌گیرد. پیامدها بر اساس شاخص‌هایی مانند جمعیت در معرض خطر، خسارت مستقیم، و اختلال در خدمات حیاتی (آب‌رسانی، حمل‌ونقل، انرژی و مراکز حساس) برآورد شده و ریسک نهایی به‌صورت ترکیب احتمال و پیامد گزارش می‌شود. خروجی مطالعه، مبنایی برای اولویت‌بندی اقدامات سازه‌ای و مدیریتی در راستای افزایش ایمنی سد و تاب‌آوری ملی فراهم می‌کند.
کلیدواژه ها
تغییر اقلیم، ایمنی سد، سرریز، تحلیل ریسک، پهنه‌بندی سیلاب، زیرساخت حیاتی
وضعیت: پذیرفته شده