| تحلیل همدیدی- آماری سامانه‌های جوی مؤثر بر بارش‌های سیل‌آسای استان مازندران (مطالعه موردی سیل اسفند 1397) |
| کد مقاله : 1246-NERS |
| نویسندگان |
|
محمد علی ملکی *1، هوشنگ بهزادی2 1رئیس گروه هواشناسی کاربردی مازندران 2مدیر کل هواشناسی مازندران |
| چکیده مقاله |
| بررسی گردش‌های بزرگ‌مقیاس جوی و تحلیل پراکندگی زمانی–مکانی بارش نقش مهمی در برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب، کشاورزی و کاهش خسارات ناشی از مخاطرات طبیعی دارد. در این پژوهش، رخداد بارش سنگین و کم‌سابقه ۲۷ تا ۲۸ اسفند ۱۳۹۷ در استان مازندران که منجر به سیلاب، آب‌گرفتگی گسترده و خسارات مالی و تلفات انسانی در شهرستان‌های سیمرغ، ساری، نکا و سوادکوه شد، مورد بررسی قرار گرفت. فراسنج‌های جوی، الگوهای همدیدی شامل نقشه‌های سطح زمین و تراز ۵۰۰ هکتوپاسکال، داده‌های بازتحلیل NCEP/NCAR در سطوح مختلف فشاری، میدان سرعت افقی باد، محصولات رادار خزر شرقی و داده‌های بارش ۹ ایستگاه همدیدی استان و بیشینه بارش‌های یک، دو و سه‌روزه سالانه، همگنی داده‌ها بررسی و دوره بازگشت بارندگی‌ها با روش گامبل و بیشینه بارش محتمل با روش اصلاح‌شده هرشفیلد تحلیل شد. نتایج نشان داد از ۲۶ اسفند با استقرار کم‌فشار دینامیکی با مرکز ۱۰۰۴ میلی‌بار و عبور ناوه تراز میانی، شرایط ناپایدار جوی در منطقه شکل گرفت که با تقویت سامانه، بارش‌ها گسترش یافته و در ۲۸ اسفند به اوج رسید و از ۲۹ اسفند تضعیف و خارج شد. بررسی بی‌هنجاری‌ها کاهش فشار نسبت به میانگین بلندمدت و افزایش سرعت باد در تراز ۸۵۰ هکتوپاسکال نقش مهمی در تشدید بارش‌ها داشت. تصاویر راداری شدت بالای بارش در شرق مازندران و گلستان را تأیید کرد، همچنین ایستگاه پل‌سفید بیشترین دوره بازگشت را دارد؛ اختلاف قابل‌توجه بین بارش رخ‌داده و بارش محتمل، بیانگر احتمال وقوع رخدادهای شدیدتر در آینده و ضرورت مدیریت مناسب است. |
| کلیدواژه ها |
| سیل، الگوهای هواشناسی، رادار هواشناسی، دوره بازگشت، روش هرشفیلد، استان مازندران. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
