فناوری‌های نوین و مخاطرات محیطی در بازاندیشی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و تهدیدات ترکیبی Emerging Technologies and Environmental Hazards in Rethinking the National Security of the Islamic Republic of Iran and Hybrid Threats

کد مقاله : 1231-NERS

نویسندگان

حامد رضائی * -

چکیده مقاله

تحولات محیطی در کنار گسترش شتابان فناوری‌های نوین، ماهیت تهدیدات امنیت ملی را از الگوهای خطی و نظامی به الگوهای ترکیبی، تدریجی و شبکه‌ای تغییر داده است. مخاطرات محیطی که پیش‌تر عمدتاً در حوزه سیاست‌گذاری‌های بخشی مورد توجه قرار می‌گرفتند، امروزه در تعامل با فناوری‌های داده‌محور، هوش مصنوعی و سامانه‌های پایش هوشمند، به یکی از مؤلفه‌های بنیادین امنیت ملی کشورها تبدیل شده‌اند. هدف این پژوهش، تبیین چگونگی تأثیرگذاری هم‌زمان مخاطرات محیطی و فناوری‌های نوین بر امنیت ملی و نشان‌دادن ماهیت دوگانه این فناوری‌ها در تولید امنیت و ناامنی است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیل اسنادی و تحلیل ترکیبی، به بررسی مقالات علمی و گزارش‌های راهبردی معتبر در حوزه امنیت محیطی، فناوری‌های نوین و امنیت ملی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که فناوری‌های نوین، در عین ارتقای ظرفیت‌های پایش، پیش‌بینی و مدیریت بحران‌های محیطی، می‌توانند در صورت ضعف حکمرانی داده و چارچوب‌های نهادی، به منبع جدیدی از آسیب‌پذیری‌های امنیتی تبدیل شوند. نتیجه‌گیری پژوهش بر ضرورت بازتعریف امنیت ملی با تأکید بر امنیت محیطی، تاب‌آوری نهادی و حکمرانی مسئولانه فناوری‌های نوین تأکید دارد. Environmental developments alongside the rapid expansion of emerging technologies have transformed the nature of national security threats from linear and military patterns to hybrid, gradual, and networked ones. Environmental hazards, previously considered mainly in sectoral policy-making, have now become a fundamental component of national security through interaction with data-driven technologies, artificial intelligence, and intelligent monitoring systems. This research aims to explain the simultaneous impact of environmental hazards and emerging technologies on national security and to demonstrate the dual nature of these technologies in producing both security and insecurity. Using documentary analysis and combined analysis methods, this study examines valid scientific articles and strategic reports in the fields of environmental security, emerging technologies, and national security. Findings indicate that while emerging technologies enhance the capacity for monitoring, predicting, and managing environmental crises, they can become a new source of security vulnerabilities in the case of weak data governance and institutional frameworks. The conclusion emphasizes the necessity of redefining national security with a focus on environmental security, institutional resilience, and responsible governance of emerging technologies.

کلیدواژه ها

امنیت ملی،مخاطرات محیطی،فناوری‌های نوین،تهدیدات ترکیبی

وضعیت: پذیرفته شده