| تحلیل مخاطرات تغییرات اقلیمی ناشی از صنعتی‌سازی بر امنیت محیطی و تاب‌آوری شهری در مناطق کویری (مطالعۀ موردی: شهر میبد) |
| کد مقاله : 1218-NERS |
| نویسندگان |
|
سعیده مؤیدفر *1، مجتبی صمدی نژاد اصطهباناتی2 1دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد ، ایران 2دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی-آمایش سیاسی فضا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران |
| چکیده مقاله |
| شهرهای کویری ایران، به‌ویژه آنهایی که شاهد توسعه شتابان صنایع آب‌بر و انرژی‌بر بوده‌اند، در کانون تقابل مخاطرات تغییرات اقلیمی و الگوهای ناپایدار توسعه قرار دارند. این پژوهش با هدف تحلیل این تعامل پیچیده و بررسی تأثیر آن بر امنیت محیطی و تاب‌آوری شهری در شهر کویری میبد انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با بهره‌گیری از داده‌های ثانویه (سری‌های زمانی اقلیمی ۱۳۸۰-۱۴۰۲ و آمار صنعتی) و مشاهدات میدانی است. یافته‌ها نشان می‌دهد صنعتی‌شدن متکی بر صنایع کاشی و سرامیک، با افزایش دوبرابری مصرف آب و انرژی طی دو دهه، به عامل اصلی تخلیۀ سفره‌های آب زیرزمینی (با افت بیش از ۱۵ متر) تبدیل شده است. این امر، همزمان با روند افزایشی معنادار دمای هوا (۱/۶ درجۀ سانتی‌گراد) و تشدید خشکسالی‌ها، مخاطرات را چندبرابر کرده است. پیامد این تعامل، تشکیل و تشدید جزیرۀ حرارتی شهری (UHI) در هستۀ صنعتی- مسکونی شهر، فعال‌شدن کانون‌های گردوغبار ناشی از خشکی زمین و ایجاد آلودگی ترکیبی هوا است. این سه پدیده، به ترتیب، ارکان امنیت سلامت، امنیت خاک و هوا و امنیت آب را در شهر میبد به شدت تهدید می‌کنند. در مجموع، نتایج تحقیق حاکی از آن است که الگوی توسعه صنعتی ناسازگار با اقلیم، نه تنها یک فشار مستقل، بلکه عاملی تشدیدکننده و تسریع‌گر برای پیامدهای تغییرات اقلیمی است که تاب‌آوری ذاتی سیستم شهری را تحلیل برده و آن را در آستانۀ بحران امنیت محیطی قرار داده است؛ بر این مبنا بازنگری اساسی در الگوهای حکمرانی توسعه مناطق خشک با اولویت‌دهی به تاب‌آوری محیطی و عدالت اقلیمی به عنوان ضرورتی برای امنیت ملی باید مدنظر قرار گیرد |
| کلیدواژه ها |
| تغییرات اقلیمی، صنعتی‌سازی، امنیت محیطی، تاب‌آوری شهری، شهرهای کویری، میبد. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
