| تغییر اقلیم و امنیت ژئوپلیتیکی ایران: تحلیل حکمرانی منابع آب در حوضه مرزی سیروان |
| کد مقاله : 1214-NERS |
| نویسندگان |
|
وحید آزادفر *1، احمد رادمهر2 1دانشجوی دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران 2عضو هیئت علمی دانشکده حکم رانی تهران |
| چکیده مقاله |
| تغییر اقلیم به عنوان یک تهدید فزاینده امنیتی قرن بیست‌ویکم، پیوندی ناگسستنی بین محیط زیست، امنیت ملی و ژئوپلیتیک ایجاد کرده است. این پژوهش با رویکردی ترکیبی و میان‌رشته‌ای، تأثیر تغییر اقلیم بر منابع آب و امنیت ژئوپلیتیکی ایران را در حوضه آبریز مرزی سیروان بررسی می‌کند.با استفاده از ریزمقیاس‌نمایی آماری داده‌های دو مدل اقلیمی نسل ششم (MIROC6وHadGEM3-GC31-LL) تحت سه سناریوی SSP (پایدار، میانه و پرانتشار) برای دوره ۲۰۴۰–۲۰۲۱، تغییرات پارامترهای اقلیمی شبیه‌سازی شد. یافته‌ها حاکی از افزایش دما بین 8/0 تا 9/1 درجه سانتی‌گراد، کاهش بارش ۴ تا ۱۵ درصدی و کاهش رواناب ۸ تا ۳۳ درصدی نسبت به دوره پایه است.سپس با به‌کارگیری پویایی‌شناسی سیستم، تأثیر آبشاری این تغییرات فیزیکی بر سه رکن امنیت ملی (غذایی، اجتماعی و ژئوپلیتیکی) در قالب چهار حلقه بازخورد مدل‌سازی شد. در نهایت، فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی مبتنی بر معیارهای پنج‌گانه حکمرانی خوب برای اولویت‌بندی راهبردها به‌کار گرفته شد. نتایج AHP نشان داد دیپلماسی آب فرامرزی (با وزن 381/0) و گذار به کشاورزی کم‌آب‌بر و هوشمند (با وزن 321/0) دو راهبرد برتر برای افزایش تاب‌آوری امنیتی منطقه هستند.این مطالعه نشان می‌دهد که تغییر اقلیم یک چالش امنیتی چندلایه است که مدیریت آن مستلزم حکمرانی یکپارچه، پیش بینی‌کننده و چندسطحی است. پیاده‌سازی راهبردهای این چارچوب، نه تنها می‌تواند از تشدید تنش‌های داخلی و فرامرزی جلوگیری کند، بلکه فرصتی برای تقویت همکاری منطقه‌ای و تدوین دیپلماسی آب فعال در غرب ایران فراهم خواهد آورد. پژوهش حاضر الگویی تحلیل‌محور برای تلفیق علوم اقلیمی، امنیتی و سیاست‌گذاری در اختیار تصمیم گیران ملی و منطقه‌ای قرار می‌دهد. |
| کلیدواژه ها |
| امنیت ژئوپلیتیکی، حکمرانی منابع آب ، ریزمقیاس‌نمایی اقلیمی،پویایی‌شناسی سیستم، فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی ، تاب‌آوری امنیتی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
