بررسی نوسانات تراز آب دریای کاسپین و تاثیر زیست محیطی آن بر ژئوپلیتیک منطقه

کد مقاله : 1203-NERS

نویسندگان

مصطفی محمدجانی *، افشین متقی دستنایی، پروانه سبحانی وزارت علوم

چکیده مقاله

سطح آب دریای کاسپین از گذشته تا کنون از نوسانات چشم‌گیری برخوردار بوده است. از این رو با توجه به شرایط نگران کننده تغییرات دریای کاسپین و همچنین اثرات ایجاد شده بر اکوسیستم‌های پیرامونی آن، منجر به اهمیت این موضوع در طی دهه‌های اخیر شده است. بر این اساس در این مطالعه، روند نوسانات تراز آب دریای ‏ کاسپین در یک بازه زمانی بلندمدت (سال‌های 1990-2023)، مورد ‏بررسی و ‏تحلیل قرار گرفت. همچنین در مطالعه حاضر به بررسی اثرات ناشی از نوسانات تراز آب دریای کاسپین از جنبه‌های مختلف ‏محیط‌زیستی، اجتماعی و اقتصادی نیز پرداخته شد. بدین منظور مجموعه تصاویر لندست 5 برای سال 1990 و لندست 8 برای سال 2023 در سامانه تحت وب گوگل ارث انجین (GEE) مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. همان‌طور که نتایج نشان داد، نوسانات تراز آب دریای کاسپین (شمالی، میانی و جنوبی) در طی سال‌های 1990 تا 2023، حاکی از کاهش 34/2 ‏متری سطح آب دریا می‌باشد. همچنین نتایج نشان داد که تراز آب دریای کاسپین در سال 1990 برابر با ‏‏18/26- متر بوده است که در سال 2023 این تغییرات به 52/28- متر رسیده است. مطابق نتایج، آب دریای کاسپین در طی دهه‌های اخیر همواره در حال نوسان بوده که است که این تغییرات منجر به ایجاد تهدیداتی در زمینه زیرساخت‌ها، کاربری‌های اقتصادی، اجتماعی، اختلال در ‏روند فعالیت بنادر و دریانوردی، صید و صیادی، خشک شدن ذخایر آبی وابسته به دریای کاسپین (تالاب‌ها – خلیج‌ها) ‏افزایش عرصه ساحل، دخل و تصرف انسانی به حریم دریا و اثرات منفی بر آبخوان‌های ساحلی شده است. ‏در این راستا، مدیریت این مسائل، نیازمند رویکردی فرابخشی و جامع در چارچوپ مدیریت یکپارچه سواحل می‌باشد. ‏

کلیدواژه ها

سنجش از دور، نوسانات تراز آب، دریای کاسپین، تهدیدات و اثرات

وضعیت: پذیرفته شده