| چارچوب فازی تصمیم‌گیری چندمعیاره مبتنی بر مخاطرات اقلیمی برای اولویت‌بندی مکانی ریسک‌های مرتبط با اقلیم در شرایط عدم‌قطعیت (مطالعه موردی: استان کرمانشاه، ایران) |
| کد مقاله : 1193-NERS |
| نویسندگان |
|
مجتبی تقی زاده * . |
| چکیده مقاله |
| افزایش فراوانی و شدت مخاطرات اقلیمی در دهه‌های اخیر، ضرورت توسعه رویکردهای داده‌محور و تصمیم‌یار برای ارزیابی و اولویت‌بندی مکانی ریسک‌های مرتبط با اقلیم را به‌طور جدی افزایش داده است. با وجود در دسترس بودن داده‌های بلندمدت هواشناسی، بخش قابل توجهی از مطالعات پیشین یا به تحلیل‌های توصیفی اقلیمی محدود شده‌اند یا از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره کلاسیک استفاده کرده‌اند که در آن‌ها عدم‌قطعیت داده‌ها و وابستگی متقابل میان معیارهای اقلیمی به‌درستی لحاظ نشده است.پژوهش حاضر با تمرکز بر بعد مخاطرات اقلیمی (Hazard-based) ریسک اقلیمی، یک چارچوب ترکیبی تصمیم‌گیری چندمعیاره فازی را برای اولویت‌بندی مکانی ریسک‌های مرتبط با اقلیم در شرایط عدم‌قطعیت ارائه می‌دهد. در این چارچوب، معیارها و زیرمعیارهای اقلیمی بر اساس داده‌های واقعی و بلندمدت هواشناسی شامل دما، بارش، رخدادهای حدی دمایی، گردوغبار، باد، رطوبت نسبی، رعدوبرق و کاهش دید افقی استخراج و ساختاربندی شدند. وزن‌دهی اولیه معیارها با استفاده از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی انجام گرفت و به‌منظور لحاظ‌کردن وابستگی‌های درونی و عدم‌قطعیت موجود، فرایند تحلیل شبکه‌ای فازی به کار گرفته شد. در نهایت، رتبه‌بندی مکانی ایستگاه‌های هواشناسی با استفاده از روش TOPSIS انجام شد.استان کرمانشاه، به دلیل تنوع اقلیمی بالا، ناهمگنی مکانی و برخورداری از داده‌های معتبر چنددهه‌ای، به‌عنوان مطالعه موردی انتخاب گردید. نتایج نشان می‌دهد که معیارهای مرتبط با رخدادهای حدی اقلیمی، گردوغبار و کاهش دید افقی بیشترین سهم را در شکل‌گیری الگوی مکانی ریسک‌های مرتبط با اقلیم دارند و پهنه‌های با ریسک بالاتر عمدتاً در بخش‌های غربی و جنوب‌غربی استان متمرکز شده‌اند. تحلیل حساسیت وزن معیارها بیانگر پایداری رتبه‌بندی نهایی و استحکام ساختاری چارچوب پیشنهادی است. چارچوب ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان یک ابزار پشتیبان تصمیم داده‌محور برای برنامه‌ریزان منطقه‌ای، مدیران بحران و سیاست‌گذاران اقلیمی در راستای اولویت‌بندی مکانی اقدامات کاهش ریسک و افزایش تاب‌آوری اقلیمی مورد استفاده قرار گیرد. |
| کلیدواژه ها |
| کلمات کلیدی: مخاطرات اقلیمی؛ ریسک‌های مرتبط با اقلیم؛ تصمیم‌گیری چندمعیاره؛ منطق فازی؛ عدم‌قطعیت؛ داده‌های بلندمدت هواشناسی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
