| تحلیل تطبیقی نقش اکوسیستم‌ها در قانون هوای پاک ایران با تأکید بر تجارب جهانی در مدیریت آبخیز و کنترل ریزگردها |
| کد مقاله : 1191-NERS |
| نویسندگان |
|
اسماعیل عابدینی * پزوهشگر سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری
رئیس اداره آبخوان داری و کنترل سیلاب اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان تهران |
| چکیده مقاله |
| بیان مسئله: قانون هوای پاک جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۹۶) اگرچه گامی مهم در جهت مقابله با آلودگی‌های ناشی از منابع ثابت و متحرک محسوب می‌شود، اما رویکردی عمدتاً واکنشی و فنی‌محور را اتخاذ کرده است. این قانون تقریباً به طور کامل ظرفیت‌های عظیم و اثبات‌شده اکوسیستم‌ها، به‌ویژه در حوزه مدیریت آبخیزداری و کنترل منابع ثانویه آلودگی (ریزگردها) را نادیده گرفته است. هدف اصلی: این پژوهش با هدف ارائه تحلیلی انتقادی از خلأهای قانونی موجود در قانون هوای پاک از دیدگاه منابع طبیعی و آبخیزداری و ارائه راهکارهای تطبیقی برای ادغام مدیریت اکوسیستمی در سیاست‌گذاری‌های ملی کنترل آلودگی هوا انجام شده است. روش‌شناسی: روش تحقیق در این پژوهش، کیفی و تحلیلی–تطبیقی است. در بخش اول، ادبیات نظری خدمات اکوسیستمی مرتبط با هوا مورد بررسی قرار گرفت. در بخش دوم، مواد قانونی مرتبط با قانون هوای پاک با رویکرد آبخیزداری نقد شدند. در بخش سوم، تجارب موفق کشورهای دارای اقلیم مشابه در ادغام مدیریت منابع طبیعی و کنترل آلودگی هوا مورد مطالعه تطبیقی قرار گرفتند. یافته‌های کلیدی: مهم‌ترین ایرادات قانونی از منظر منابع طبیعی عبارتند از: ۱) عدم شناسایی رسمی منابع انتشار ثانویه (به‌ویژه ریزگردها) ناشی از تخریب سرزمین؛ ۲) فقدان الزامات قانونی برای سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری جهت تخصیص ردیف بودجه‌ای مشخص و اختیارات عملیاتی در اجرای پروژه‌های کاهنده آلودگی هوا. نتیجه‌گیری/پیشنهاد اصلی: برای دستیابی به هوای پاک پایدار، ضروری است که پارادایم قانون از تمرکز بر کنترل منابع آلایندگی به سمت رویکرد پیشگیرانه مبتنی بر طبیعت (NbS) سوق یابد. پیشنهاد اصلی، اصلاح قانون از طریق الحاق مواد الزام‌آور برای اجرای طرح‌های آبخیزداری حفاظتی در کانون‌های تولید ریزگرد، به‌علاوه تعیین بودجه مشخص برای این اقدامات است. |
| کلیدواژه ها |
| تحلیل-نقش اکوسیستم-هوای پاک-مدیریت آبخیز- کنترل ریزگرد |
| وضعیت: پذیرفته شده |
