| ریسک‌های بالقوه غذاهای اصلاح‌شده ژنتیکی بر سلامت گوارش و کبد؛ یک مرور جامع از دیدگاه مولکولی و سلولی |
| کد مقاله : 1190-NERS |
| نویسندگان |
|
محمد هیئت *، حامد قلی زاده Vanak squre , shykhbahaeii, baqiyatallh medical university. |
| چکیده مقاله |
| موجودات اصلاح‌شده ژنتیکی (GMOs) به‌عنوان یکی از ارکان اصلی کشاورزی مدرن، با هدف افزایش عملکرد، بهبود کیفیت تغذیه‌ای و ارتقای مقاومت در برابر تنش‌های زیستی و محیطی توسعه یافته‌اند. این موجودات از زمان پذیرش گسترده آنها در اواخر قرن بیستم، شیوه‌های کشاورزی و سیستم‌های غذایی را به‌طور عمیقی متحول کرده‌اند. با وجود مزایای فناورانه، شواهد رو‌به‌افزایش حاصل از مطالعات پیش‌بالینی، مطالعات حیوانی و مرورهای سیستماتیک، نگرانی‌هایی را درباره پیامدهای بالقوه مصرف طولانی‌مدت این محصولات بر سلامت دستگاه گوارش و کبد مطرح کرده‌اند. این پیامدهای احتمالی از طریق مجموعه‌ای از مکانیسم‌های مولکولی و سلولی میانجی‌گری می‌شوند که شامل برهم‌خوردن تعادل میکروبیوم روده (دیس‌بیوزیس)، انتقال افقی ژن (HGT)، فعال‌سازی مسیرهای سیگنال‌دهی التهابی و اختلال در محور روده–کبد هستند. پیامدهای ناشی از این فرآیندها می‌توانند به افزایش نفوذپذیری روده، التهاب مزمن مخاطی، فعال‌سازی پاسخ‌های ایمنی ذاتی، اختلالات متابولیک و در نهایت پیشرفت آسیب‌های کبدی نظیر فیبروز و بیماری‌های متابولیک کبدی منجر شوند. با این حال، شواهد انسانی موجود محدود بوده و در بسیاری موارد نتایج متناقضی را گزارش کرده‌اند. در این مرور روایی، مطالعات مرتبط از پایگاه‌های داده معتبر از جمله PubMed و Scopus و نیز مرورهای سیستماتیک منتخب گردآوری و تحلیل شده‌اند تا استحکام و جامعیت استنتاج‌ها تضمین شود. این مطالعه با تلفیق شواهد منتشرشده تا سال ۲۰۲۵، به‌طور ویژه بر مسیرهای مولکولی کلیدی نظیر سیگنال‌دهی TLR4/NF-κB، متابولیسم اسیدهای صفراوی و اختلال در سیگنالینگ FXR/TGR5، و نیز تغییرات اپی‌ژنتیکی وابسته به میکروبیوم تمرکز دارد و این مسیرها را از منظر ایجاد نگرانی‌های زیستی به‌صورت موشکافانه بررسی می‌کند. برآیند یافته‌ها، با اتکا به چندین مطالعه شاخص، نشان می‌دهد که برخی نگرانی‌های علمی در خصوص بروز سمیت، التهاب و اختلال در عملکرد دستگاه گوارش و کبد در ارتباط با مصرف محصولات تراریخته مطرح شده و مورد تأکید گروهی از پژوهشگران قرار گرفته است. با این وجود، اختلاف‌نظرها همچنان پابرجاست؛ امری که تا حد زیادی ناشی از ناهمگونی طراحی مطالعات، سوگیری‌های بالقوه پژوهشی و نیز ارزیابی‌های ایمنی ارائه‌شده توسط نهادهای نظارتی بین‌المللی است. این وضعیت، ضرورت انجام مطالعات کوهورت انسانی بلندمدت، چندنسلی و مبتنی بر نشانگرهای مولکولی دقیق را برای روشن‌تر شدن پیامدهای واقعی سلامت GMOs برجسته می‌سازد. |
| کلیدواژه ها |
| محصولات تراریخته، GMO، گوارش، کبد، مخاطرات محیطی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
