| عدالت اقلیمی به مثابه حق بشری و دیپلماسی محیط زیست جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا |
| کد مقاله : 1189-NERS |
| نویسندگان |
|
محسن لعل علیزاده *1، محمد باقری2 1استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 2استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. |
| چکیده مقاله |
| عدالت اقلیمی به عنوان یکی از مفاهیم نوین حقوق بین‌الملل محیط زیست، بر توزیع عادلانه بارها و مزایای ناشی از تغییرات اقلیمی تأکید دارد و آن را در چارچوب حقوق بشر، به ویژه حق بر محیط زیست سالم، حق بر زندگی و حق بر سلامت قرار می‌دهد. هدف اصلی این پژوهش، بررسی عدالت اقلیمی به مثابه حق بشری و تحلیل دیپلماسی محیط زیست جمهوری اسلامی ایران در منطقه غرب آسیا است. پرسش محوری پژوهش این است که چگونه جمهوری اسلامی ایران می‌تواند عدالت اقلیمی را به عنوان یک حق بنیادین بشری در سیاست‌های داخلی و دیپلماسی منطقه‌ای خود تقویت کند و چه چالش‌ها و فرصت‌هایی در این مسیر وجود دارد. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با رویکرد کیفی است که بر پایه مطالعه اسناد حقوقی بین‌المللی و ملی، سیاست‌های زیست‌محیطی ایران و بررسی همکاری‌های منطقه‌ای انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اصل ۵۰ قانون اساسی ایران پایه محکمی برای رویکرد حقوق بشری به مسائل اقلیمی فراهم کرده و سیاست‌های ملی در حوزه مدیریت منابع آب، مقابله با بیابان‌زایی و حمایت از جوامع آسیب‌پذیر داخلی، با اصول عدالت اقلیمی همخوانی دارد. در سطح منطقه‌ای، ایران با ابتکاراتی مانند اجلاس‌های مقابله با گرد و غبار و مذاکرات بر سر منابع آب مشترک، نقش فعالی در دیپلماسی محیط زیست ایفا کرده، اما تحریم‌ها و تنش‌های ژئوپلیتیکی مانع اصلی پیشرفت هستند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تقویت رویکرد حقوق بشری در سیاست‌های اقلیمی، پیشنهاد چارچوب‌های همکاری منطقه‌ای مانند صندوق خسارت و زیان اقلیمی و ایفای نقش پیشرو در مجامع بین‌المللی، می‌تواند ایران را به الگویی در تحقق عدالت اقلیمی تبدیل کند و پلی میان حقوق بین‌الملل، سیاست داخلی و دیپلماسی منطقه‌ای ایجاد نماید. |
| کلیدواژه ها |
| عدالت اقلیمی، حق بر محیط زیست سالم، دیپلماسی محیط زیست، جمهوری اسلامی ایران، غرب آسیا |
| وضعیت: پذیرفته شده |
