| طراحی چارچوب هوش مصنوعی مسئول (Responsible AI) برای تصمیم‌گیری‌های منابع انسانی در شرایط بحران‌های زیست‌محیطی در سازمان‌های دولتی جمهوری اسلامی ایران |
| کد مقاله : 1186-NERS |
| نویسندگان |
| حامد رفیعانی * |
| چکیده مقاله |
| در سال‌های اخیر، تشدید بحران‌های زیست‌محیطی نظیر خشکسالی، آلودگی هوا، سیل و گردوغبار، فشار مضاعفی بر عملکرد نیروی انسانی سازمان‌های دولتی وارد کرده است. استفاده روزافزون از سیستم‌های هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری‌های منابع انسانی (مانند غیبت، مرخصی، جابه‌جایی، ارزیابی عملکرد و ترک خدمت) در شرایط بحرانی، خطر تبعیض الگوریتمی، نقض حریم خصوصی و کاهش اعتماد کارکنان را افزایش داده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوب بومی هوش مصنوعی مسئول برای تصمیم‌گیری‌های منابع انسانی در زمان بحران‌های زیست‌محیطی در دستگاه‌های اجرایی ایران انجام شد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی با رویکرد کیفی و بهره‌گیری از تحلیل محتوای اسناد بالادستی، گزارش‌های سازمانی و چارچوب‌های جهانی Responsible AI (اتحادیه اروپا، OECD، UNESCO) است. نتایج نشان می‌دهد که چارچوب پیشنهادی متشکل از شش بعد اصلی (شفافیت، عدالت و عدم تبعیض، پاسخگویی، حریم خصوصی و امنیت داده، ایمنی و قابلیت اطمینان، و ارزش‌های انسانی و بومی) و ۲۸ مؤلفه عملیاتی است. این چارچوب می‌تواند ضمن کاهش آسیب‌پذیری اجتماعی کارکنان دولتی در برابر مخاطرات محیطی، تاب‌آوری امنیتی سازمان‌ها و در نهایت امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را ارتقا دهد. پیشنهاد می‌شود سازمان اداری و استخدامی کشور با تدوین آیین‌نامه هوش مصنوعی مسئول در مدیریت منابع انسانی، زمینه اجرای این چارچوب را در شرایط بحرانی فراهم سازد. |
| کلیدواژه ها |
| هوش مصنوعی مسئول، مدیریت منابع انسانی، بحران‌های زیست‌محیطی، سازمان‌های دولتی، امنیت ملی، تاب‌آوری سازمانی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
