| نقش عملیات روانی رسانه‌های معارض بر تاب‌آوری امنیتی جامعه ایران در جریان ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ |
| کد مقاله : 1185-NERS |
| نویسندگان |
|
هما صدقی جلال *1، علی فتحی آشتیانی2، رضا حیدری سورشجانی1 1مرکز تحقیقات علوم رفتاری، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا... (عج)، تهران، ایران. 2مرکز تحقیقات علوم رفتاری، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا... (عج)، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| در جریان ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱، رسانه‌های معارض فارسی‌زبان با بهره‌گیری از عملیات روانی و انتشار هدفمند محتوای جهت‌دار، نقش قابل‌توجهی در تأثیرگذاری بر تاب‌آوری امنیتی جامعه ایران ایفا کردند. تاب‌آوری امنیتی به توانایی جامعه در درک، مقاومت و بازسازی کارکردهای اجتماعی و امنیتی در مواجهه با تهدیدات پیچیده، به‌ویژه عملیات روانی و رسانه‌ای، اشاره دارد. این پژوهش با هدف تبیین نقش و سازوکارهای عملیات روانی رسانه‌های معارض بر تاب‌آوری امنیتی جامعه ایران انجام شد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون شبکه‌ای است. جامعه پژوهش شامل تمامی محتوای متنی، تصویری و ویدئویی منتشرشده در صفحات اینستاگرام پنج رسانه معارض بی‌بی‌سی فارسی، ایران‌اینترنشنال، منوتو، رادیو فردا و صدای آمریکا در بازه زمانی ۲۶ شهریور تا ۳۰ آذر ۱۴۰۱ بود. نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در مجموع بیش از ۲۶ هزار پست با تلفیقی از رصد انسانی و داده‌کاوی ماشینی تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد عملیات روانی این رسانه‌ها بر سه راهبرد کلان ستیزه‌جو نشان دادن نظام سیاسی (45 درصد)، اصلاح‌ناپذیر قلمداد کردن نظام (30 درصد) و برساخت بحران در مقیاس جهانی (25 درصد) استوار بوده است. این راهبردها از طریق تاکتیک‌هایی نظیر برجسته‌سازی خشونت حکومتی، القای فساد و ناکارآمدی ساختاری و پیوند دادن تحولات داخلی با فشارها و محکومیت‌های بین‌المللی اجرا شده‌اند. هم‌پوشانی محتوایی بالای پست‌ها (بیش از ۷۰ درصد) بیانگر همگرایی روایی و هماهنگی گفتمانی میان این رسانه‌هاست. برآیند یافته‌ها حاکی از آن است که عملیات روانی رسانه‌های معارض، از طریق فرسایش اعتماد نهادی، گسست هویتی و تضعیف انسجام عاطفی جمعی، نقش مؤثری در تضعیف تاب‌آوری امنیتی جامعه ایران در جریان ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ داشته است. نتایج این پژوهش، با تمرکز بر تحلیل الگوهای معنایی مسلط در محتوای رسانه‌های معارض، می‌تواند به‌عنوان چارچوبی تحلیلی برای سیاست‌گذاری رسانه‌ای، طراحی راهبردهای مقابله‌ای و مدیریت عملیات روانی مورد استفاده قرار گیرد. افزون بر این، یافته‌ها بر ضرورت توجه به محدودیت‌های پژوهش، از جمله تمرکز بر رسانه‌های فارسی‌زبان خارجی و بازه زمانی محدود، در تفسیر و تعمیم نتایج تأکید دارند. |
| کلیدواژه ها |
| عملیات روانی، جنگ نرم، تاب‌آوری امنیتی، شبکه‌های اجتماعی، تحلیل مضمون. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
