| توسعه تاب‌آوری زیست‌محیطی: نقش سنجش از دور و GIS در پیش‌بینی مخاطرات و استراتژی‌های پیشگیرانه |
| کد مقاله : 1179-NERS |
| نویسندگان |
|
جعفر جعفرزاده *1، سیدمحمد حسنی تبار2 1دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران 2دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز |
| چکیده مقاله |
| مدیریت و پیش‌بینی مخاطرات زیست‌محیطی به‌عنوان یکی از چالش‌های اصلی جوامع معاصر، نیازمند رویکردها و ابزارهای نوین است. سنجش از دور (RS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به‌عنوان فناوری‌های کلیدی در این زمینه، امکان شناسایی و تحلیل الگوهای مخاطره‌آمیز را به شکل مؤثری فراهم می‌کنند. این مقاله به بررسی نقش این فناوری‌ها در پیش‌بینی مخاطرات طبیعی و توسعه استراتژی‌های پیشگیرانه می‌پردازد. با بهره‌گیری از داده‌های دقیق و به‌روز حاصل از سنجش از دور، می‌توان نقاط آسیب‌پذیر را شناسایی و در زمان مناسب واکنش‌های سریع و مؤثری را در برابر بلایای طبیعی نظیر سیلاب‌ها، آتش‌سوزی جنگل‌ها و تغییرات اقلیمی انجام داد. این ابزارها به مدیران این امکان را می‌دهند که با تحلیل دقیق داده‌ها، ارزیابی خسارات و برآورد نیازهای فوری، برنامه‌ریزی‌های کارآمدی برای مواجهه با بحران‌ها طراحی کنند. به‌علاوه، این مقاله به تحلیل چالش‌ها و موانع موجود در استفاده از فناوری‌های سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، از جمله کیفیت داده‌ها، دسترسی به فناوری‌های پیشرفته و نیاز به تخصص‌های فنی می‌پردازد. با توجه به اینکه این چالش‌ها می‌توانند تأثیر منفی بر توانایی جوامع در مدیریت بحران‌ها داشته باشند، ضروری است که به توسعه زیرساخت‌ها و ظرفیت‌سازی نیروی انسانی در این حوزه توجه ویژه‌ای شود. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در فناوری‌های سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی نه تنها می‌تواند به مدیریت مؤثرتر و پیشگیرانه مخاطرات زیست‌محیطی کمک کند، بلکه به حفظ منابع طبیعی و افزایش تاب‌آوری جوامع در برابر بلایای طبیعی نیز منجر می‌شود. به‌طور کلی، این پژوهش بر ضرورت ادغام این فناوری‌ها در سیاست‌گذاری‌های زیست‌محیطی تأکید می‌کند و پیشنهاداتی برای بهبود کارایی آن‌ها ارائه می‌دهد. |
| کلیدواژه ها |
| سنجش از دور، سیستم اطلاعات جغرافیایی، مخاطرات زیست‌محیطی، مدیریت پیشگیرانه، تاب‌آوری زیست‌محیطی، تحلیل داده‌های مکانی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
