| هوش مصنوعی در مدیریت مخاطرات زیست‌محیطی: پیش‌بینی، نظارت و واکنش به مخاطرات نوظهور |
| کد مقاله : 1175-NERS |
| نویسندگان |
|
علی نجفی * دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج) |
| چکیده مقاله |
| مخاطرات زیستی و زیست‌محیطی، از تغییرات اقلیمی و تخریب اکوسیستم‌ها گرفته تا بیماری‌های عفونی نوپدید و مقاومت های ضد‌میکروبی، به‌عنوان تهدیدات پیچیده، چندبعدی و درهم‌تنیده، سلامت انسان، حیوان و محیط‌زیست را به‌طور هم‌زمان تحت تأثیر قرار می‌دهند. تشدید این مخاطرات در دهه‌های اخیر نشان می‌دهد که رویکردهای سنتی و واکنش محور در مدیریت خطر، پاسخ‌گوی چالش‌های نوظهور نبوده و نیاز به چارچوب‌های نوین، یکپارچه و پیشگیرانه بیش از پیش احساس می‌شود. این مقاله با رویکرد مرور روایی، به بررسی نقش هوش مصنوعی در مدیریت مخاطرات زیستی و زیست‌محیطی می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این فناوری می‌تواند تغییر مسیر از مدیریت واکنشی به مدیریت پیشگیرانه را تسهیل کند. در این راستا، کاربردهای هوش مصنوعی در سه مرحله کلیدی چرخه مدیریت خطر، شامل پیش‌بینی مخاطرات از طریق شناسایی پیش‌نشانگرها و الگوهای پنهان، رصد و پایش بلادرنگ مخاطرات با بهره‌گیری از داده‌های چندمنبعی، و واکنش و مدیریت تطبیقی مخاطرات از طریق پشتیبانی از تصمیم‌گیری و بهینه‌سازی مداخلات، مورد تحلیل قرار می‌گیرد. یافته‌های این مرور نشان می‌دهد که بیشترین اثربخشی هوش مصنوعی زمانی حاصل می‌شود که در چارچوب پارادایم سلامت جامع و کل‌نگر به‌کار گرفته شود؛ پارادایمی که بر پیوند جدایی‌ناپذیر سلامت انسان، حیوان و اکوسیستم‌ها تأکید دارد. در نهایت، چالش‌ها و شکاف‌های پژوهشی موجود، از جمله مسائل مربوط به کیفیت داده، تفسیرپذیری مدل‌ها و ملاحظات اخلاقی، مورد بحث قرار گرفته و مسیرهای پژوهشی آینده برای بهره‌برداری پایدار از هوش مصنوعی در مدیریت مخاطرات نوظهور پیشنهاد می‌شود. |
| کلیدواژه ها |
| هوش مصنوعی؛ مخاطرات زیست‌محیطی؛ مخاطرات زیستی؛ مدیریت خطر؛ پیش‌بینی و پایش مخاطرات؛ پاردایم سلامت جامع و کل نگر |
| وضعیت: پذیرفته شده |
