| تحلیل قرآنی و فلسفی پیوند گناه انسان‌ها با بحران‌های زیست‌محیطی |
| کد مقاله : 1170-NERS |
| نویسندگان |
|
سید محمد علوی زاده *1، اکرم السادات سیدی2، سید حسین علوی زاده3 1دانش آموخته سطح 4 حوزه علمیه قم، ایران
کارشناس ارشد ارتباطات و تبلیغ از دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران.
دانشجوی دکتری رشته قرآن و علوم (گرایش روانشناسی)، جامعه المصطفی، قم، ایران . 2دانش آموخته سطح 4 جامعه الزهرا، رشته تفسیر تطبیقی، قم، ایران. 3سطح 1 و استعداد برتر الف حوزه علمیه قم. |
| چکیده مقاله |
| این مقاله با رویکردی تحلیلی–عقلی و با روش کتابخانه‌ای، به بررسی نسبت میان کنش‌های اخلاقی انسان و بحران‌های زیست‌محیطی می‌پردازد و می‌کوشد از تقلیل این بحران‌ها به علل صرفاً مادی و تجربی پرهیز کند. مسئله اصلی پژوهش آن است که آیا می‌توان بدون تعارض با تبیین‌های علمی، از وجود رابطه‌ای واقعی و علّی میان گناه و فساد اخلاقی انسان و اختلالات طبیعی سخن گفت. در پاسخ، پژوهش با بهره‌گیری از تحلیل فلسفی مفاهیم علیت، به‌ویژه اصل «چندلایه بودن علیت» و تمایز علل طولی و عرضی در فلسفه اسلامی، نشان می‌دهد که پدیده‌های زیست‌محیطی حاصل شبکه‌ای از علل مادی، انسانی–اخلاقی و ماورایی‌اند که در نسبت طولی با یکدیگر قرار دارند، نه در تعارض یا جایگزینی. در این چارچوب، با روش تحلیل مفهومی و تفسیر عقلی–قرآنی، آیات قرآن کریم (به‌ویژه آیه «ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا کسَبَتْ أَیدِی النَّاسِ») و شواهد روایی مرتبط بررسی شده و رابطه‌ای قانون‌مند و وجودشناختی میان فساد اخلاقی و ناپایداری طبیعت تبیین می‌شود. همچنین، به‌منظور تقویت استدلال عقلی، از یافته‌های مطالعات تجربی معاصر در حوزه فساد نهادی و بحران‌های زیست‌محیطی به‌عنوان مؤید بین‌رشته‌ای استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تبیین‌های علمی و تجربی، هرچند ضروری و معتبرند، در سطح علل عرضی قرار دارند و تنها در پرتو علل طولی و ماورایی معنا می‌یابند. بر این اساس، فهم جامع بحران‌های زیست‌محیطی مستلزم تلفیق تبیین‌های علمی با تحلیل‌های فلسفی و اخلاقی در چارچوبی توحیدی است. |
| کلیدواژه ها |
| گناه، بحران زیست‌محیطی، فساد، سنت‌های الهی، علل عرضی و طولی، علیت ملکی و ملکوتی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
