| سیگنال‌های هشدار زیستی اکوسیستم‌ها پیش از فروپاشی سیاست‌ها: چارچوبی کمی و مبتنی بر شواهد برای پیش‌بینی ناپایداری ژئوپلیتیکی |
| کد مقاله : 1160-NERS |
| نویسندگان |
| شاهپور ابراهیمی * |
| چکیده مقاله |
| ناپایداری ژئوپلیتیکی معمولاً به‌عنوان پیامد مستقیم عوامل سیاسی، اقتصادی و امنیتی تحلیل می‌شود، در حالی‌که نقش اکوسیستم‌ها عمدتاً به‌صورت پس‌نگر و حاشیه‌ای مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه با اتخاذ رویکردی داده‌محور و پیش‌نگر، چارچوبی نوین برای شناسایی سیگنال‌های هشدار زیستی اکوسیستم‌ها به‌عنوان پیش‌نشانگرهای قابل اندازه‌گیری ناپایداری ژئوپلیتیکی ارائه می‌کند. پژوهش حاضر با تحلیل تطبیقی پنج مطالعه موردی شامل سوریه، حوضه دریاچه آرال، حوضه نیل، جنگل‌های زاگرس و دریاچه چاد، نشان می‌دهد که تغییرات معنادار در شاخص‌های زیستی نظیر پوشش گیاهی، تنوع زیستی، کربن آلی خاک و رطوبت خاک، به‌طور متوسط چند سال پیش از بروز ناآرامی‌های اجتماعی–سیاسی قابل شناسایی بوده‌اند. نتایج حاکی از آن است که بی‌ثباتی زیستی اکوسیستم‌ها علت یگانه بحران‌های ژئوپلیتیکی نیست، اما یکی از زودهنگام‌ترین و قابل‌اعتمادترین سیگنال‌هایی است که می‌تواند آسیب‌پذیری‌های پنهان اجتماعی و نهادی را فعال کند. این مقاله با معرفی مفهوم «اکوسیستم‌ها به‌مثابه سامانه‌های هشدار پیشاسیاسی»، بنیانی علمی برای توسعه سامانه‌های هشدار زودهنگام در حوزه امنیت، برنامه‌ریزی سرزمینی و مدیریت پایدار منابع طبیعی فراهم می‌آورد. |
| کلیدواژه ها |
| ناپایداری ژئوپلیتیکی، سیگنال‌های هشدار زیستی اکوسیستم، شاخص‌های تنوع زیستی، سامانه‌های اجتماعی–اکولوژیکی، |
| وضعیت: پذیرفته شده |
