| نظریه آستانه‌های فعال مخاطرات محیطی در عصر تغییر اقلیم |
| کد مقاله : 1159-NERS |
| نویسندگان |
| شاهپور ابراهیمی * |
| چکیده مقاله |
| تغییر اقلیم به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی عصر حاضر، ماهیت و الگوی بروز مخاطرات محیطی را به‌طور بنیادین دگرگون کرده است. در شرایط کنونی، مخاطراتی نظیر خشکسالی، سیلاب، امواج گرما، فرونشست زمین، آتش‌سوزی‌های گسترده و طوفان‌های گردوغبار دیگر به‌صورت رخدادهایی منفرد، خطی و قابل پیش‌بینی ظاهر نمی‌شوند، بلکه در بستر فشارهای مزمن اقلیمی و انسانی، به‌صورت هم‌زمان، زنجیره‌ای و غیرخطی فعال می‌گردند. چارچوب‌های کلاسیک مدیریت ریسک و بسیاری از نظریه‌های متعارف، توان تبیین این رفتار پیچیده و ناگهانی را ندارند.این مقاله با معرفی «نظریه آستانه‌های فعال مخاطرات محیطی در عصر تغییر اقلیم»، چارچوبی نظری نوین برای تحلیل رفتار سامانه‌های محیطی ارائه می‌دهد. این نظریه که برای نخستین بار توسط نگارنده مقاله مطرح می‌شود، بر این فرض استوار است که سامانه‌های طبیعی–انسانی تحت فشارهای تجمعی اقلیمی، به‌تدریج وارد وضعیت ناپایداری نهفته می‌شوند؛ وضعیتی که در آن ظرفیت جذب شوک‌ها کاهش یافته، اما نشانه‌های فروپاشی هنوز آشکار نیست. با عبور از آستانه‌هایی پویا و فعال‌شونده، سامانه به‌طور ناگهانی وارد فاز فروپاشی شتابان و در بسیاری موارد غیرقابل بازگشت می‌شود.برخلاف رویکردهای واکنشی موجود، این نظریه بر شناسایی، پایش و مدیریت پیش‌نگر آستانه‌ها تأکید دارد و امکان تحلیل هم‌زمان مخاطرات مرکب را فراهم می‌سازد. نتایج نشان می‌دهد که پذیرش این رویکرد می‌تواند مبنای علمی تازه‌ای برای سامانه‌های هشدار زودهنگام، سیاست‌گذاری محیط‌زیستی و افزایش تاب‌آوری سرزمین در عصر تغییر اقلیم فراهم آورد. |
| کلیدواژه ها |
| تغییر اقلیم؛ مخاطرات محیطی؛ آستانه‌های فعال؛ مخاطرات مرکب؛ رفتار غیرخطی؛ مدیریت ریسک اقلیمی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
