| تحلیل روند آلودگی هوای تهران در نیمه سرد سال: چشم انداز هفت ساله مبتنی بر سنجش از دور |
| کد مقاله : 1153-NERS |
| نویسندگان |
| مهدی شجاعی * |
| چکیده مقاله |
| آلودگی هوا یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست محیطی و بهداشتی تهران است که در فصول سرد سال به دلیل وارونگی دما شدت بیشتری می‌یابد. این پژوهش با هدف بررسی روند زمانی و مکانی آلاینده‌های اصلی هوا، با بهره‌گیری از داده‌های سنجش از دور، تصویری هفت ساله از وضعیت آلودگی پایتخت ارائه می‌کند. در این مطالعه تغییرات چهار آلاینده کلیدی شامل دی‌اکسید نیتروژن (NO₂)، مونوکسید کربن (CO)، دی‌اکسید گوگرد (SO₂) و شاخص هواویزه (Aerosol Index) طی نیمه سرد سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ تحلیل شد. داده‌های سطح ۳ سنجنده TROPOMI ماهواره Sentinel-5P با استفاده از سکوی گوگل ارث انجین استخراج و به شکل سری‌های زمانی ماهانه تجمیع گردید. نتایج نشان داد آلاینده‌های NO₂ و CO که عمدتاً ناشی از ترافیک هستند، الگوی فصلی مشابهی با اوج غلظت در زمستان دارند، اما روند کلی آن‌ها در طول دوره پایدار باقی مانده است. آلاینده SO₂ بیشتر در مناطق جنوبی و شرقی مشاهده شد و الگوی پراکنده‌ای بدون روند مشخص ارائه کرد. مهم‌ترین یافته پژوهش، افزایش معنادار شاخص هواویزه از سپتامبر ۲۰۲۱ به بعد بود که نشان‌دهنده نقش فزاینده گرد و غبار منطقه‌ای در کاهش کیفیت هوای تهران است. بر این اساس، بحران آلودگی هوای تهران پدیده‌ای پایدار و چند بعدی است. در حالی که آلاینده‌های ناشی از احتراق در سطح بحرانی تثبیت شده‌اند، رشد هواویزه‌ها چالشی نوین محسوب می‌شود. این امر ضرورت اتخاذ رویکردهای مدیریتی دوگانه را در خصوص کنترل منابع محلی احتراق و تدوین راهبردهای منطقه‌ای برای مقابله با گرد و غبار را برجسته می‌سازد. |
| کلیدواژه ها |
| آلودگی هوا، هواویزه، سنجش از دور، تحلیل زمانی-مکانی، تهران |
| وضعیت: پذیرفته شده |
