| کاربرد تلفیقی سنجش‌از‌دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در پایش و مدیریت مخاطرات محیطی با تأکید بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران |
| کد مقاله : 1143-NERS |
| نویسندگان |
|
جعفر جعفرزاده *، سیدمحمد حسنی تبار دانشگاه تبریز |
| چکیده مقاله |
| مخاطرات محیطی در دهه‌های اخیر به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های نوظهور تهدیدکننده امنیت ملی، جایگاه ویژه‌ای در ادبیات امنیتی و برنامه‌ریزی سرزمینی کشورها یافته‌اند. این مخاطرات در صورت فقدان پایش و مدیریت علمی می‌توانند به‌صورت تدریجی پایداری سرزمینی، امنیت غذایی، امنیت زیرساختی و انسجام اجتماعی را تضعیف کنند. جمهوری اسلامی ایران به‌دلیل قرارگیری در کمربند خشک و نیمه‌خشک جهان، شرایط زمین‌ساختی فعال و فشارهای انسانی فزاینده، در معرض طیف گسترده‌ای از مخاطرات محیطی نظیر خشکسالی، سیلاب، فرونشست زمین و طوفان‌های گردوغبار قرار دارد که پیامدهای آن فراتر از خسارات زیست‌محیطی، ابعاد راهبردی امنیت ملی را نیز دربرمی‌گیرد. فناوری‌های ژئوماتیک به‌ویژه سنجش‌از‌دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS، با فراهم‌سازی داده‌های مکانی دقیق و بهنگام، نقش کلیدی در شناسایی، پایش و تحلیل فضایی–زمانی مخاطرات محیطی دارند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی–کاربردی و چارچوب مفهومی تلفیقی سنجش‌از‌دور و GIS، به بررسی نقش این فناوری‌ها در مدیریت مخاطرات محیطی و پیامدهای آن برای امنیت ملی ایران می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که بهره‌گیری نظام‌مند از داده‌های چندمنبعی و تحلیل‌های مکانی، در قالب حکمرانی داده‌محور، می‌تواند به کاهش آسیب‌پذیری، ارتقای تاب‌آوری ملی و پشتیبانی از تصمیم‌سازی‌های راهبردی در حوزه امنیت ملی منجر شود. این رویکرد زمینه‌ساز هم‌افزایی نهادی، بهبود سیاست‌گذاری پیشگیرانه، کاهش هزینه‌های بحران و تقویت ظرفیت تصمیم‌گیری در سطوح راهبردی کشور خواهد بود. |
| کلیدواژه ها |
| مخاطرات محیطی، امنیت ملی، سنجش‌از‌دور، GIS، حکمرانی داده‌محور |
| وضعیت: پذیرفته شده |
