| امنیت‌های اصلی پنج‌گانه در محاق واکاوی تأثیرات زنجیره‌ای تغییر اقلیم و مخاطرات محیطی بر بستر‌های اصلی توسعه |
| کد مقاله : 1141-NERS |
| نویسندگان |
|
علیرضا محبعلی * دانشجو |
| چکیده مقاله |
| سابقه و هدف: تغییر اقلیم به عنوان یک نیروی ابرچالشگر جهانی، تعاملات پیچیده‌ای با اکوسیستم‌های طبیعی و حتی سامانه‌های انسان‌ساز زیست‌محیطی ایجاد کرده است و منجر به تشدید مخاطرات سنتی (مانند خشکسالی، بیابان‌زایی و فرسایش خاک) و ظهور مخاطرات جدید (مانند ناامنی غذایی درون‌چالشی، مهاجرت‌های اجباری منتج از تغییر اقلیم و درگیری‌های قومی و قبیله‌ای و حتی بین کشوری بر سر ذخایر زیستی و منابع طبیعی) شده است. این مقاله مروری نظام‌مند، با هدف تلفیق و تحلیل یافته‌های پژوهش‌های معتبر اخیر (با تأکید بر انتشارات ده ساله اخیر)، سازوکارهای متقابل کنشگرانه تغییر اقلیم با شاخصه‌های اساسی چون پایداری منابع‌آب، رطوبت و سلامت خاک، پوشش‌گیاهی مراتع، پایداری اکوسیستم‌ها به ویژه اکوسیستم‌های مرتعی، و پیامدهای آن بر امنیت‌های پنج‌گانه (آب، خاک، انرژی، غذا، و محیط‌زیست) را بررسی می‌کند. تمرکز ویژه بر تأثیرات متقابل این عناصر بر امنیت غذایی قابل دسترس و یا مخدوش‌شده، سازگاری جوامع محلی و ملی، تاب‌آوری سامانه‌ها و اکوسیستم‌ها و دستیابی به توسعه پایدار همه‌جانبه‌نگر است. نتایج: یافته‌ها نشان‌دهنده کاهش رطوبت‌خاک و افزایش شوری تحت تأثیر تغییر اقلیم است (کریمر و همکاران، ۲۰۲۵؛ یائو و همکاران، ۲۰۲۵) که به تخریب پوشش‌گیاهی مراتع، کاهش پایداری اکوسیستم‌های مرتعی و تسریع بیابان‌زایی منجر می‌شود (شرافتمندراد و همکاران، ۲۰۲۵؛ مسادک و همکاران، ۲۰۲۵؛ خوارزمی و همکاران، ۱۴۰۲). این تغییرات، امنیت آب را از طریق کاهش منابع آبی و اختلال در چرخه‌ی آب (رحمان و همکاران، ۲۰۲۵)، امنیت خاک را با فرسایش، کاهش تاب‌آوری و از دست رفتن مواد آلی (ناسکار و همکاران، ۲۰۲۴)، امنیت انرژی را با اختلال در تولید بیوانرژی از مراتع و منابع تجدیدپذیر (یینگ و همکاران، ۲۰۲۴؛ زو و همکاران، ۲۰۲۴)، امنیت غذا را با افت عملکرد کشاورزی، کاهش دسترسی به علوفه و تهدید معیشت جوامع وابسته به دام (اونیاکا و همکاران، ۲۰۲۵؛ شوریده و همکاران، ۱۳۹۷)، و امنیت محیط‌زیست را با افزایش طوفان‌های گردوغبار، از دست رفتن تنوع زیستی و اختلال در خدمات اکوسیستمی (قدم‌خیر و همکاران، ۱۴۰۳؛ نعیمی و همکاران، ۱۴۰۰) تهدید می‌کند. تأثیرات متقابل این امنیت‌ها بر یکدیگر، مانند وابستگی امنیت غذا به امنیت آب و خاک، چرخه‌های معیوب‌شده را تشدید می‌کند. |
| کلیدواژه ها |
| تغییر اقلیم، مخاطرات محیطی، رطوبت‌خاک، پوشش‌گیاهی مراتع، بیابان‌زایی، پایداری مراتع، امنیت آب، امنیت خاک، امنیت انرژی، امنیت غذا، امنیت محیط‌زیست، سازگاری، تاب‌آوری، توسعه پایدار. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
