| آینده پژوهی پیامدهای زیر ساختی و امنیتی ناشی از تغییر اقلیم و فرونشست زمین در ایران |
| کد مقاله : 1132-NERS |
| نویسندگان |
|
علیرضا نجفی *، مریم همتی ندارد |
| چکیده مقاله |
| چکیده زمینه و هدف ایران به‌عنوان کشوری خشک و نیمه‌خشک، با تشدید تغییرات اقلیمی، کاهش بارش، افزایش دما و افت مزمن منابع آب زیرزمینی مواجه شده است. این روندها، پدیده فرونشست زمین را به یکی از مخاطرات خاموش اما گسترده کشور تبدیل کرده‌اند که پیامدهای آن فراتر از حوزه زیست‌محیطی بوده و زیرساخت‌های حیاتی، سکونتگاه‌ها و امنیت ملی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هدف این پژوهش، تحلیل آینده‌پژوهانه پیامدهای زیرساختی و امنیتی ناشی از برهم‌کنش تغییر اقلیم و فرونشست زمین در ایران و ترسیم سناریوهای محتمل پیش‌رو است. روش تحقیق پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کیفی و مبتنی بر رویکرد آینده‌پژوهی سناریومحور است. داده‌ها از طریق مرور نظام‌مند منابع علمی، پویش محیطی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از خبرگان، پنل‌های تخصصی و پیمایش دلفی گردآوری شد. در فرآیند تحلیل، عوامل مؤثر، پیشران‌های کلیدی و عدم‌قطعیت‌های بحرانی شناسایی و مبنای سناریوسازی قرار گرفت. یافته‌ها یافته‌های پژوهش به شناسایی ۱۶ عامل کلیدی و ۱۲ پیشران اصلی در ابعاد زیست‌محیطی، اقتصادی، اجتماعی، حکمرانی و امنیتی انجامید. نتایج نشان داد ضعف حکمرانی آب و تداوم الگوی مصرف ناپایدار، مهم‌ترین عدم‌قطعیت‌های شکل‌دهنده آینده پیامدهای فرونشست و تغییر اقلیم در ایران هستند. نتایج بر اساس این عدم‌قطعیت‌ها، چهار سناریوی «فرسایش خاموش»، «امنیت ناپایدار مدیریت‌شده»، «گذار پرتنش» و «تاب‌آوری هوشمند» ترسیم شد. نتایج نشان می‌دهد که پیامدهای فرونشست و تغییر اقلیم عمدتاً ماهیتی فرسایشی دارند و کیفیت .حکمرانی و رفتار اجتماعی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در تشدید یا مهار تهدیدات زیرساختی و امنیتی کشور ایفا کند. |
| کلیدواژه ها |
| تغییر اقلیم، فرونشست زمین، امنیت زیرساختی، آینده‌پژوهی، حکمرانی آب، ایران |
| وضعیت: پذیرفته شده |
