| فقه جهانی‌شدن و مسئولیت امت اسلامی در مدیریت بحران آب و خاک |
| کد مقاله : 1103-NERS |
| نویسندگان |
|
سید محمدرضا علوی1، روح اله عرب سرخی *2 1استاد تائید محتوا 2دانشگاه |
| چکیده مقاله |
| جهانی‌شدن با گسترش پیوندهای اقتصادی، زیست‌محیطی و سیاسی میان جوامع انسانی، ماهیت بسیاری از بحران‌های معاصر را فراملی کرده است؛ از جمله بحران آب و خاک که امروزه به‌عنوان تهدیدی جهانی برای امنیت غذایی، سلامت عمومی و ثبات اجتماعی شناخته می‌شود. این بحران‌ها محدود به مرزهای جغرافیایی نیستند و آثار آن‌ها می‌تواند ملت‌ها و نسل‌های مختلف را به‌طور هم‌زمان تحت تأثیر قرار دهد. در این میان، فقه اسلامی با برخورداری از ظرفیت‌های فرامرزی و امت‌محور، می‌تواند چارچوبی هنجاری برای تبیین مسئولیت‌های مشترک جوامع اسلامی در مواجهه با این چالش‌ها ارائه دهد. «فقه جهانی‌شدن» به‌عنوان رویکردی نوین، می‌کوشد احکام و ارزش‌های شریعت را متناسب با اقتضائات جهان به‌هم‌پیوسته امروز بازخوانی نماید. این مقاله با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی مسئولیت امت اسلامی در مدیریت بحران آب و خاک از منظر فقه جهانی‌شدن می‌پردازد و نشان می‌دهد که اصولی همچون خلافت انسان بر زمین، قاعده لاضرر، مصلحت عامه، عدالت بین‌نسلی و تعاون بین‌المللی، مبانی فقهی لازم برای اقدام جمعی امت اسلامی در حفاظت و بهره‌برداری پایدار از منابع حیاتی آب و خاک را فراهم می‌آورند. بر اساس این مبانی، بهره‌برداری افراطی، آلودگی منابع مشترک و بی‌توجهی به آثار فرامرزی تخریب محیط‌زیست، با موازین شریعت ناسازگار بوده و مستوجب مسئولیت اخلاقی و فقهی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در شرایط جهانی‌شدن، مسئولیت امت اسلامی در قبال منابع حیاتی، از سطح ملی فراتر رفته و نیازمند هم‌افزایی فقهی، نهادی و سیاستی میان کشورهای اسلامی است. از این‌رو، فقه جهانی‌شدن می‌تواند مبنایی راهبردی برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی امت اسلامی در مدیریت پایدار بحران آب و خاک و تحقق امنیت زیست‌محیطی جهانی فراهم آورد. |
| کلیدواژه ها |
| فقه جهانی‌شدن،امت اسلامی،بحران آب و خاک،مسئولیت جمعی،مدیریت پایدار منابع |
| وضعیت: پذیرفته شده |
