| امنیت زیست‌محیطی در اندیشه اسلامی و نقش آن در پایداری نظام |
| کد مقاله : 1102-NERS |
| نویسندگان |
|
سید محمدرضا علوی *1، روح اله عرب سرخی2 1استاد تائید محتوا 2دانشگاه |
| چکیده مقاله |
| امنیت زیست‌محیطی به‌عنوان یکی از ابعاد نوپدید امنیت، ناظر به حفظ منابع طبیعی، سلامت اکوسیستم‌ها و پیشگیری از مخاطرات محیط‌زیستی است که استمرار حیات انسانی و ثبات اجتماعی را تضمین می‌کند. در اندیشه اسلامی، محیط‌زیست صرفاً بستری مادی برای زندگی انسان تلقی نمی‌شود، بلکه بخشی از نظام آفرینش الهی و امانتی در اختیار بشر است که حفظ آن از لوازم تحقق عدالت، مصلحت عمومی و کرامت انسانی به شمار می‌آید. از این منظر، تخریب محیط‌زیست نه‌تنها یک تهدید زیست‌محیطی، بلکه عاملی مؤثر در تضعیف امنیت اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و در نهایت پایداری نظام اسلامی محسوب می‌شود. این مقاله با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی مفهوم امنیت زیست‌محیطی در اندیشه اسلامی و تبیین پیوند آن با پایداری نظام می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اصول و قواعد فقهی همچون قاعده لاضرر، منع افساد فی‌الارض، حفظ نظام، رعایت مصلحت عامه و عدالت بین‌نسلی، پشتوانه‌های نظری مهمی برای تأمین امنیت زیست‌محیطی در چارچوب شریعت اسلامی فراهم می‌آورند. بر اساس این مبانی، حکومت اسلامی موظف است با سیاست‌گذاری پیش‌نگرانه، نظارت مؤثر بر فعالیت‌های اقتصادی و صنعتی و مدیریت عادلانه منابع طبیعی، از بروز بحران‌های زیست‌محیطی که می‌تواند منجر به نارضایتی اجتماعی، فقر، مهاجرت و بی‌ثباتی سیاسی شود، پیشگیری نماید. نتیجه این پژوهش آن است که امنیت زیست‌محیطی در اندیشه اسلامی، عنصری بنیادین در تحقق پایداری نظام به شمار می‌آید و غفلت از آن می‌تواند زمینه‌ساز تزلزل در کارکردهای حکومتی و کاهش سرمایه اجتماعی گردد. از این‌رو، تلفیق آموزه‌های اسلامی با سیاست‌های کلان زیست‌محیطی، ضرورتی راهبردی برای حفظ ثبات و دوام نظام اسلامی محسوب می‌شود. |
| کلیدواژه ها |
| امنیت زیست‌محیطی،اندیشه اسلامی،پایداری نظام،فقه محیط‌زیست،مصلحت عمومی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
