| حرمت اضرار به محیط‌زیست و پیامدهای آن برای سیاست‌گذاری اقتصادی |
| کد مقاله : 1099-NERS |
| نویسندگان |
|
سید محمدرضا علوی1، روح اله عرب سرخی *2 1استاد تائید محتوا 2دانشگاه |
| چکیده مقاله |
| آلودگی و تخریب محیط‌زیست از جمله چالش‌های عمده عصر حاضر است که پیامدهای گسترده‌ای بر سلامت انسان، اقتصاد، عدالت اجتماعی و توسعه پایدار دارد. محیط‌زیست سالم، که شامل هوا، آب، خاک و تنوع زیستی است، پیش‌شرطی برای تداوم زندگی طبیعی انسان‌ها و سایر جانداران به شمار می‌آید و از این رو حفظ و حمایت از آن اهمیت اساسی دارد. در چارچوب فقه و آموزه‌های اسلامی، هرگونه اقدام انسانی که به محیط‌زیست زیان برساند، منع شده و از منظر شرعی حرمت دارد؛ این حکم مبتنی بر قاعده لاضرر و لاضرار و مفهوم خِلافه‌اللهی انسان بر زمین است که وظیفه هُدایت و حفاظت از طبیعت را به او واگذار می‌کند. بر اساس تعالیم اسلامی، انسان نباید منابع طبیعی را به گونه‌ای مصرف کند که موجب خسارت و از بین رفتن اکوسیستم‌ها شود و آموزه‌هایی چون پرهیز از اسراف و توازن در استفاده از مواهب طبیعی نیز بر همین اصل دلالت دارد. از منظر اقتصادی، تخریب محیط‌زیست باعث ایجاد اثرات خارجی منفی، شکست بازار و افزایش هزینه‌های جبران و ریسک‌های سلامت عمومی می‌شود که بدون سیاست‌گذاری مناسب نمی‌توان آن‌ها را مدیریت کرد. بنابراین، ادغام اصول فقهی حرمت اضرار با سیاست‌گذاری اقتصادی محیط‌زیستی می‌تواند راهبردی کلیدی در طراحی مقررات، ابزارهای مالی (مانند مالیات آلودگی یا پرداخت‌کنندهٔ آلایندگی) و چارچوب‌های توسعه پایدار باشد تا ضمن حمایت از محیط‌زیست، عدالت بین‌نسلی و رفاه اقتصادی تحقق یابد. |
| کلیدواژه ها |
| حرمت اضرار،محیط‌زیست،فقه محیط‌زیست،قاعده لاضرر و لاضرار،مسئولیت انسان در قبال طبیعت،سیاست‌گذاری اقتصادی،توسعه پایدار،اقتصاد محیط‌زیست |
| وضعیت: پذیرفته شده |
