| تبیین ابعاد توسعه نیافتگی در سکونتگاه‌های غیررسمی(مطالعه موردی: کلان شهر مشهد) |
| کد مقاله : 1076-NERS |
| نویسندگان |
|
محمد سجاد نوروزی *1، مصطفی هاشمی رکاوندی2 1کارشناس فنی سازمان جغرافیایی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری،دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی(ره)-شهرری،تهران،ایران. 2دانشجوی دکتری تخصصی جغرافیا و برنامه ریزی شهری،دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، تهران،ایران |
| چکیده مقاله |
| سکونتگاه‌های غیررسمی مشهد که امروزه میزبان بیش از ۱٫۲ میلیون نفر، معادل حدود ۳۵ درصد جمعیت شهر هستند، یکی از اصلی‌ترین چالش‌های توسعه پایدار و عدالت فضایی در کشور محسوب می‌شوند. گسترش سریع این محدوده‌ها در نتیجه مهاجرت‌های گسترده روستایی–شهری، اسکان بخش قابل‌توجهی از اتباع خارجی و تأثیرات زائرپذیری سالانه بیش از ۳۰ میلیون نفر، موجب انباشت محرومیت‌های چندبعدی و تشدید شکاف‌های فضایی–اجتماعی شده است. در پاسخ به این وضعیت، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی نظام‌مند عوامل مؤثر بر تداوم توسعه‌نیافتگی این سکونتگاه‌ها انجام گرفت. این مطالعه با رویکرد آمیخته و استفاده از مدل‌های تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاره AHP و TOPSIS، دو گروه جامعه آماری را بررسی کرد: ساکنان چهار پهنه اصلی سکونتگاه‌های غیررسمی مشهد و کارشناسان حوزه بازآفرینی شهری. حجم نمونه ساکنان براساس روش خوشه‌ای و فرمول کوکران ۳۸۴ نفر و تعداد کارشناسان به‌صورت هدفمند ۳۰ نفر تعیین شد. نتایج نشان داد «کمبود خدمات شهری و زیرساخت‌ها» با وزن ۰٫۶۷۱۲، «ضعف حکمرانی شهری و نهادهای محلی» با وزن ۰٫۶۳۳۱ و «فقر اقتصادی» با وزن ۰٫۵۵۳۷ مهم‌ترین عوامل ساختاری مؤثر بر تداوم توسعه‌نیافتگی هستند. همچنین، «فرسودگی کالبدی» (۰٫۴۲۲۹)، «آلودگی و مشکلات زیست‌محیطی» (۰٫۳۶۴۶) و «آسیب‌های اجتماعی–فرهنگی» (۰٫۲۵۳۷) در سطوح بعدی قرار گرفتند. بررسی زیرشاخص‌ها نیز نشان داد بیکاری ساختاری، اشتغال غیررسمی، فرسودگی واحدهای مسکونی و بروز فساد رانتی بیشترین نقش را در بازتولید ناپایداری دارند. |
| کلیدواژه ها |
| سکونتگاه‌های غیررسمی، حاشیه‌نشینی، توسعه‌نیافتگی شهری، عدالت فضایی، TOPSIS ، کلانشهر مشهد. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
