| مهندسی ژئوپلیتیک نوین در خلیج‌فارس: تحلیل اثرات راهبردی ساخت جزایر مصنوعی ایران بر امنیت، نظم منطقه‌ای GCC و موازنه قدرت بین‌المللی |
| کد مقاله : 1071-NERS |
| نویسندگان |
|
محمد سجاد نوروزی *1، فریبا محبوبی2 1کارشناس فنی سازمان جغرافیایی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری،دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی(ره)-شهرری،تهران،ایران. 2دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| تحولات ژئوپلیتیکی خلیج‌فارس در دهه‌های اخیر نشان می‌دهد که مهندسی سواحل و ساخت جزایر مصنوعی به یکی از ابزارهای مؤثر قدرت‌سازی، بازطراحی فضای دریایی و تغییر موازنه‌های راهبردی تبدیل شده است. در چنین زمینه‌ای، ایده ساخت جزایر مصنوعی توسط ایران، به‌ویژه در مجاورت جزایر سه‌گانه و محورهای اصلی کشتیرانی خلیج‌فارس، می‌تواند پیامدهای چند‌لایه و تعیین‌کننده‌ای برای امنیت ملی، نظم منطقه‌ای کشورهای GCC و پویش موازنه قدرت بین‌المللی داشته باشد. پژوهش حاضر با تلفیق چارچوب‌های ژئوپلیتیک انتقادی، حقوق دریاها، مطالعات امنیت منطقه‌ای و تجارب بین‌المللی—از جمله توسعه‌های امارات در دبی، مهندسی دریایی چین در دریای جنوبی چین، ابتکارات زیست‌محیطی ژاپن و پروژه‌های نظامی–عملیاتی آمریکا در حوزه پایگاه‌های دریایی—به ارزیابی جامع پیامدهای سیاسی، حقوقی، زیست‌محیطی و اقتصادی ساخت جزایر می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که جزایر مصنوعی، در عین افزایش ظرفیت لجستیکی، ترانزیتی و بازدارندگی دریایی، می‌توانند مناقشات حقوقی جدیدی در چارچوب UNCLOS ایجاد کرده و حساسیت امنیتی شورای همکاری خلیج‌فارس را تقویت کنند. افزون بر این، تحلیل مطالعات محیط‌زیستی نشان می‌دهد که تغییرات ژئومورفولوژیک ناشی از لایروبی و خاک‌ریزی قادر است الگوهای جریان، رسوب‌گذاری و زیست‌بوم‌های مرزی ایران–امارات–قطر را تحت تأثیر قرار دهد. بر اساس یافته‌ها، هرگونه پروژه ایرانی در این حوزه نیازمند تدوین مدل ارزیابی جامع اثرات، طراحی سناریوهای ژئوپلیتیکی، و تعامل حقوقی–دیپلماتیک فعال با بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای است. این پژوهش با ارائهٔ مدلی تحلیلی برای پیش‌بینی پیامدهای چندبُعدی، تلاش می‌کند بستر نظری و کاربردی لازم برای سیاست‌گذاری هوشمندانه ایران در مسیر مهندسی ژئوپلیتیک جدید خلیج‌فارس را فراهم آورد. |
| کلیدواژه ها |
| جزایر مصنوعی؛ ژئوپلیتیک خلیج‌فارس؛ امنیت منطقه‌ای؛ شورای همکاری خلیج‌فارس |
| وضعیت: پذیرفته شده |
