| بحران آب و چالش امنیت اجتماعی در ایران با تاکید بر نقش میانجی متغیرهای اقتصادی و نهادی |
| کد مقاله : 1066-NERS |
| نویسندگان |
| محمد قاسم طرهانی * |
| چکیده مقاله |
| بحران کم‌آبی در ایران، فراتر از یک چالش محیط‌زیستی، به عاملی تهدیدکننده برای امنیت اجتماعی تبدیل شده است. این پژوهش با هدف تحلیل رابطه میان بحران آب و امنیت اجتماعی، بر نقش واسطه‌ای و تعاملی متغیرهای اقتصادی (مانند فقر، بیکاری و نابرابری درآمدی) و نهادی (مانند کیفیت حکمرانی، میزان فساد و اثربخشی نهادهای محلی) تمرکز دارد. این مطالعه از روش ترکیبی (کمی و کیفی) و با تحلیل داده‌های ثانویه (آمارهای ملی و استانی) و مطالعه موردی چندمنطقه‌ای (شامل استان‌های دارای تنش آبی بالا مانند اصفهان، خوزستان، سیستان و بلوچستان) بهره می‌گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد که بحران آب به‌طور مستقیم امنیت اجتماعی را تهدید نمی‌کند، بلکه از طریق دو کانال اصلی تشدید می‌شود: اول، از مسیر اقتصادی با ایجاد شوک معیشتی، افزایش هزینه‌های زندگی و گسترش فقر که نارضایتی اجتماعی را دامن می‌زند. دوم، از مسیر نهادی با آشکارسازی ضعف حکمرانی، تبعیض در توزیع منابع و کاهش اعتماد عمومی که توانایی جامعه و دولت برای مدیریت تعارضات و جبران خسارات را تحلیل می‌برد. نتیجه‌گیری مقاله حاکی از آن است که رویکردهای صرفاً فنی به بحران آب ناکافی است و اتخاذ راهبردهای یکپارچه «توسعه اقتصادی تاب‌آور» و «تقویت نهادهای شفاف و پاسخگو» پیش‌شرط ضروری برای صیانت از امنیت اجتماعی در برابر شوک‌های محیط‌زیستی است. |
| کلیدواژه ها |
| بحران آب، امنیت اجتماعی، حکمرانی، فساد، فقر، نابرابری، سرمایه اجتماعی، ایران. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
