تحلیل ساختاری-عملکردی نقش اصول پدافند غیرعامل امنیت پایه در بازطراحی فضاهای سوم شهری؛ تبیین الگوی ارتقای تاب‌آوری محیطی
کد مقاله : 1055-NERS
نویسندگان
محمد یاسین مهرراد *1، ابوالفضل هنرآموز2
1د انشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی ، دانشکده فرهنگی و تولید قدرت نرم: دانشگاه جامع امام حسین(ع) تهران : جمهوری اسلامی ایران .
2دانشجوی کارشناسی پیوسته مهندسی معماری،دانشکده هنری و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهید حاج قاسم سلیمانیکرمان،جمهوری اسلامی ایران.
چکیده مقاله
در پارادایم‌های نوین شهرسازی، تغییر اقلیم و تشدید بحران‌های محیطی، بازتعریف مفاهیم ایمنی و پایداری را اجتناب‌ناپذیر کرده است. پژوهش حاضر با تمرکز بر هم‌افزایی میان «اصول پدافند غیرعامل» و «کیفیت‌های فضایی مکان‌های سوم، در پی ارائه مدلی مفهومی برای گذار از آسیب‌پذیری به تاب‌آوری در بافت‌های شهری است. مسئله اصلی پژوهش، غفلت از ظرفیت‌های عملکردی فضاهای تعاملی شهر (نظیر پارک‌ها، پلازاها و مراکز محله) در چرخه مدیریت بحران است. روش پژوهش مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی و استدلال منطقی است که با بهره‌گیری از روش اسنادی و مرور سیستماتیک متون تخصصی انجام پذیرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که کاربست اصول پنج‌گانه پدافند غیرعامل (مکان‌یابی، پراکندگی، چندمنظورگی، فریب و استحکامات) در طراحی فضاهای سوم، نه تنها ماهیت مدنی این فضاها را مخدوش نمی‌سازد، بلکه از طریق راهبردهایی نظیر «انعطاف‌پذیری کالبدی»، «افزونگی زیرساختی» و «شبکه‌سازی اجتماعی»، تاب‌آوری شهر را در دو بُعد سخت (سازه و شریان) و نرم (سرمایه اجتماعی) ارتقا می‌بخشد. نتیجه‌گیری حاکی از آن است که فضاهای سوم مطلوب، به مثابه «خازن‌های ایمنی» در شهر عمل کرده و با جذب شوک‌های محیطی، زمان بازیابی سیستم شهری را به حداقل می‌رسانند.
کلیدواژه ها
پدافند غیرعامل، فضای سوم ، تاب‌آوری شهری، مدیریت بحران محیطی، طراحی شهری چندمنظوره، زیرساخت‌های دوگانه.
وضعیت: پذیرفته شده