| مخاطرات محیطی و تغییر اقلیم به مثابه تهدید مضاعف برای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران: تحلیل چالش‌ها، پیامدها و راهبردها |
| کد مقاله : 1042-NERS |
| نویسندگان |
|
افشین مظفری منش *، روح الله رجبی یگان ویژه استان فارس دفتر تحقیقات کاربردی |
| چکیده مقاله |
| تغییر اقلیم و مخاطرات محیطی، دیگر چالش‌هایی صرفاً زیست‌محیطی نیستند، بلکه به یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر ثبات، امنیت و پایداری جوامع، به ویژه در کشورهای خشک و نیمه‌خشک مانند ایران، تبدیل شده‌اند. این مقاله با رویکردی تحلیلی-توصیفی، به تبیین و تحلیل پیوندهای میان مخاطرات محیطی-اقلیمی و ابعاد مختلف امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی مهم‌ترین چالش‌های محیطی کشور (مانند بحران آب، بیابان‌زایی، آلودگی هوا و رویدادهای حدی آب و هوایی) و تحلیل تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم آن‌ها بر امنیت انسانی، اقتصادی، اجتماعی و دفاعی است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که مخاطرات محیطی با ایجاد فشار بر منابع طبیعی، تضعیف اقتصاد (به ویژه بخش کشاورزی)، افزایش مهاجرت‌های داخلی، تشدید تنش‌های اجتماعی و منطقه‌ای، به عنوان یک "تهدید مضاعف" (Threat Multiplier) عمل کرده و زمینه‌ساز بی‌ثباتی و ناامنی‌های پیچیده می‌شوند. در نهایت، این مقاله با ارائه یک چارچوب راهبردی، به پیشنهاد سیاست‌های یکپارچه در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی برای مقابله با این تهدیدات و تبدیل چالش به فرصت جهت تقویت پایداری و امنیت ملی پرداخته است. این راهکارها شامل اصلاح ساختار حاکمیتی، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های سازگار، تقویت دیپلماسی محیطی و ارتقای آگاهی عمومی می‌باشد. |
| کلیدواژه ها |
| امنیت ملی، تغییر اقلیم، مخاطرات محیطی، بحران آب، امنیت انسانی، جمهوری اسلامی ایران، تهدید مضاعف |
| وضعیت: پذیرفته شده |
