| مدل‌سازی ریزش شبکه‌ای زیرساخت‌های حیاتی سیستان و بلوچستان در مواجهه با مخاطرات مرکب محیطی و پیامد امنیت ملی آن |
| کد مقاله : 1041-NERS |
| نویسندگان |
|
امیرمهدی اکبری مطلق *1، بهروز بزی2، علیرضا نجفی3، محمد پاپی نژاد4 1دانشگاه ولایت 2دانشگاه آزاد زاهدان 3دانشگاه انتظامی امین 4دانشگاه شاهد |
| چکیده مقاله |
| استان سیستان و بلوچستان به‌عنوان یکی از حساس‌ترین پهنه‌های زیرساختی کشور، طی سال‌های اخیر با ترکیبی از مخاطرات محیطی شامل خشکسالی ممتد، فرونشست زمین، بادهای شدید، گردوغبار مواجه بوده و این مخاطرات در صورت عبور از آستانه تحمل زیرساخت‌ها، صرفاً تهدید طبیعی محسوب نمی‌شوند، بلکه می‌توانند موجب ریزش آبشاری خدمات حیاتی و تهدید امنیت ملی شوند. هدف این پژوهش، مدل‌سازی اثرات تجمعی مخاطرات محیطی بر زیرساخت‌های حیاتی استان و تحلیل پیامدهای آن برای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران است و روش تحقیق ترکیبی و مبتنی بر رویکرد کیفی-کمی می باشد و داده‌ها از طریق روش دلفی و نظرات ۲۰ خبره متخصص در حوزه‌های زیرساخت، ژئوتکنیک، هیدروژئولوژی، برق، SCADA ، امنیت ملی و مدیریت بحران گردآوری شده‌اند. پس از سه دور دلفی، شش گویه نهایی با اجماع پذیرفته شد و به‌عنوان مبنای مدل‌سازی شکنندگی و وابستگی میان‌زیرساختی قرار گرفت. نتایج نشان داد که سه زیرساخت برق، آب و ICT دارای نقش کانونی در آغاز یا توقف ریزش شبکه‌ای هستند و اختلال هم‌زمان آن‌ها می‌تواند ظرف کمتر از ۲۴ ساعت موجب کاهش شدید دسترسی به خدمات عمومی و نارضایتی اجتماعی شود. بر اساس چارچوب مفهومی تحقیق، مخاطرات محیطی از طریق دو مسیر «شکنندگی زیرساخت» و «وابستگی میان‌زیرساختی» به ریزش آبشاری منجر شده و این فرآیند عامل اصلی شکل‌گیری پیامدهای امنیت ملی تلقی می‌شود. یافته‌ها بیانگر آن است که مدیریت ریسک در مناطق پرتنش باید از رویکرد تک‌خطره به «حکمرانی شبکه‌ای زیرساخت‌محور» تغییر یابد و طراحی ماتریس وابستگی و پروتکل بازیابی مشترک میان زیرساخت‌ها برای کاهش آسیب‌پذیری امنیتی ضروری است. |
| کلیدواژه ها |
| زیرساخت‌های حیاتی ، ریزش آبشاری ، مخاطرات محیطی ، وابستگی شبکه‌ای ، مدل شکنندگی ، امنیت ملی ، سیستان و بلوچستان |
| وضعیت: پذیرفته شده |
