تحلیل آسیب‌پذیری اجتماعی در برابر مخاطرات محیطی: مطالعه‌ی پرسش‌نامه‌ای در بخش مرکزی خدابنده

کد مقاله : 1040-NERS

نویسندگان

حسین رضا شهبازی * دانشگاه تبریز

چکیده مقاله

هدف پژوهش حاضر، بررسی ابعاد آسیب‌پذیری اجتماعی و شناسایی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری محلی در بخش مرکزی شهرستان خدابنده بود. این مطالعه با رویکرد کمی و با استفاده از پرسشنامه‌ی استاندارد در میان ۳۷۲ خانوار نمونه انجام شد. داده‌ها با بهره‌گیری از روش‌های آماری توصیفی و استنباطی شامل تحلیل عاملی اکتشافی، آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد که شاخص‌ها در سه عامل اصلی دسته‌بندی می‌شوند: عامل اقتصادی – معیشتی، عامل نهادی – اجتماعی و عامل زیرساختی – آگاهی که در مجموع ۶۵ درصد واریانس کل داده‌ها را تبیین کردند. نتایج همبستگی پیرسون بیانگر وجود رابطه‌ی مثبت و معنادار میان سطح تحصیلات و آگاهی محیطی (r=0.42, p<0.01)، درآمد خانوار و توان اقتصادی (r=0.55, p<0.01)، و اعتماد نهادی و سرمایه اجتماعی (r=0.38, p<0.05) بود. همچنین نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد که درآمد خانوار (β=0.41, p<0.01) و سطح تحصیلات (β=0.36, p<0.01) بیشترین اثر را بر کاهش آسیب‌پذیری اجتماعی دارند، در حالی که سن و جنسیت اثر مستقیم معناداری نداشتند و تنها نقش تعدیل‌کننده ایفا کردند. بر اساس، می‌توان نتیجه گرفت که کاهش آسیب‌پذیری اجتماعی و افزایش تاب‌آوری محلی نیازمند سیاست‌های چندبعدی؛ به‌ویژه تقویت زیرساخت‌ها و توان اقتصادی، سرمایه‌گذاری در آموزش و ارتقای سطح تحصیلات، و تقویت اعتماد نهادی و سرمایه اجتماعی است.

کلیدواژه ها

: آسیب‌پذیری اجتماعی، تاب‌آوری محلی، مخاطرات محیطی، بخش مرکزی خدابنده.

وضعیت: پذیرفته شده