| محیط‌زیست به‌مثابه میدان منازعه سیاسی: جامعه‌شناسی گفتمان انتقادی مخاطرات و آسیب‌پذیری اجتماعی در ایران |
| کد مقاله : 1026-NERS |
| نویسندگان |
|
علی مرادی بهمئی * استادیار علوم سیاسی، دانشگاه امام حسین(ع)، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| بحران‌های محیطی در ایران، از جمله کم‌آبی، فرونشست زمین، گردوغبار و آلودگی هوا، نه‌تنها چالش‌های فنی و زیست‌محیطی ایجاد کرده‌اند، بلکه عرصه‌ای از منازعه سیاسی و اجتماعی نیز شده‌اند که بازتولید آسیب‌پذیری اجتماعی را تسهیل می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی چگونگی شکل‌گیری و بازتولید آسیب‌پذیری اجتماعی در میدان بحران‌های محیطی ایران، از رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی بهره می‌برد. داده‌های پژوهش شامل اسناد رسمی، گزارش‌های رسانه‌ای و مطالب منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که گفتمان رسمی بحران‌ها عمدتاً در چارچوب فنی–اداری و مدیریتی بازنمایی می‌شوند، درحالی‌که گفتمان مدنی به عدالت زیست‌محیطی و پیامدهای اجتماعی بحران‌ها توجه دارد و رسانه‌ها نقش مهمی در تقویت یا نقد گفتمان رسمی ایفا می‌کنند. تحلیل گفتمان نشان می‌دهد که محیط‌زیست به‌مثابه میدان منازعه سیاسی و گفتمانی عمل می‌کند و تعامل میان بازیگران رسمی و مدنی در بازنمایی بحران‌ها، به شکل‌دهی آسیب‌پذیری اجتماعی و نابرابری‌های منطقه‌ای منجر می‌شود. بر اساس این یافته‌ها، سیاست‌های مشارکتی و تقویت سرمایه اجتماعی جامعه مدنی می‌توانند نقش مهمی در کاهش آسیب‌پذیری اجتماعی و ارتقای تاب‌آوری جوامع محلی ایفا کنند. |
| کلیدواژه ها |
| بحران محیطی، آسیب‌پذیری اجتماعی، تحلیل گفتمان انتقادی، عدالت زیست‌محیطی، ایران. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
